ΝΙΚΟΣ-Λ. ΛΙΝΑΡΔΑΤΟΣ: Τίκι-Τάκα

("Ἐφημερίδα τοῦ Κ.Σ.Μ."/τεῦχος 170/Φεβρουάριος 2014)

 

Είναι χαρακτηριστική, κάτι δηλαδή πρέπει να σημαίνει, η χρησιμοποίηση στην κοινωνία μας του όρου “ενημέρωση” εκεί που όλες οι άλλες ελεύθερες κοινωνίες κάνουν χρήση του “επικοινωνία”. Μαζικά Μέσα Ενημέρωσης αντί για Μαζικά Μέσα Επικοινωνίας (Mass Communication Media).

Δεχόμενος τo “ενημέρωση” («πληροφόρηση,κατατοπισμός κάποιου για πρόσφατα συμβάντα ή γεγονότα, μεταβολές εξελίξεις» (Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Α.Π.Θ.) σημαίνει ότι δέχεσαι παθητικά ως θέσφατα τις ειδησεολογικές και σχολιαστικές παροχές των τηλεοπτικών πρωτίστως καναλιών και των ραδιοφωνικών σταθμών λίγο πιο πίσω. Τους γνωρίζουμε όλοι μας. Οι ενημερωτές-δημοσιογράφοι το ψωμάκι τους πάνε να βγάλουν. Η αμοιβή πρέπει – λογικό – να είναι συνάρτηση της τηλεθέασης. Μόνο που το επίπεδο και ο τρόπος διαβιώσεώς τους έχουν ανεβεί σε αρκετό ύψος. Πρώτο και άμεσο μέσο προς την επιτυχία: λαϊκισμός του κερατά (συγγνώμη, αλλά έρχεται κουτί η λαϊκή έκφραση). Πουλάει! Βολεύει και τους καναλάρχες˙ πολλαπλασιάζει την πολιτική επιρροή και ισχύ τους. Ξέρετε πολλούς να κουβαλούν στην τσάντα τους πέντε εκατομμύρια ευρώ; Πρέπει˙ όπως κι εγώ ξέρω. Κοινό μυστικό˙ υπάρχουν δημοσιεύματα. (Στη δική του τσάντα ο γνωστός – και μη εξαιρετέος – Θ. Λιακουνάκος είχε μονάχα εξακόσιες χιλιάδες).

Επικοινωνία˙ αμφίδρομη σχέση: «η διαδικασία με την οποία μεταδίδεται ένα μήνυμα, μία πληροφορία κτλ. σε κάποιον ή ανταλλάσσονται γνώσεις, σκέψεις κτλ. χρησιμοποιώντας γραπτό ή προφορικό λόγο, διάφορα μέσα τηλεπικοινωνίας …» (ως ανωτέρω, η έμφαση δική μου). Όπου σταθώ και όπου βρεθώ χρησιμοποιώ τη διατύπωση: Μ.Μ. Επικοινωνίας. Διότι θέλω να διατηρώ το δικαίωμα να δέχομαι ή να απορρίπτω, να αμφισβητώ, να αντιδρώ εν πάση περιπτώσει με τον ένα ή τον άλλον τρόπο σε ό,τι μου φουρνίρουν ως είδηση ή αλήθεια. Αυτό το δικαίωμα ασκώ με ετούτο μου το κείμενο.

Αυτές τις τελευταίες εβδομάδες – ημέρες γιορτάσιμες και πανηγυρικές – ο λαϊκισμός («ο έπαινος και η κολακεία των αδυναμιών και των ελαττωμάτων του λαού, καθώς και η υιοθέτηση επιχειρημάτων ή θέσεων που ευχαριστούν τον λαό – και γενικώς τους πολλούς - χωρίς όμως να τον ωφελούν, με σκοπό την εξασφάλιση της εύνοιάς του», Λεξικό Γ. Μπαμπινιώτη) ανέβηκε σε νέα ύψη˙ τόσο στον πολιτικό, όσο και στον επικοινωνιακό χώρο. Θα αναφερθώ σε ένα -από τα πολλά- περιστατικό. Το ζήτημα του εικοσιπεντάρικου (25€) για την εισαγωγή στα δημόσια νοσοκομεία. Βασικό θέμα στα δελτία ειδήσεων των καναλιών επί μέρες. Σύστημα τίκι–τάκα˙ αλλεπάλληλες, συνεχείς πάσες (στην ποδοσφαιρική ορολογία η τακτική του Πεπ Γκουαρντιόλα, ως προπονητή της Μπαρτσελόνα). Ως που να μπει το γκολ. Αλλεπάλληλες, χωρίς ανάσα, πάσες από τους δημοσιογράφους στους βουλευτές (συμπολιτευόμενους και αντιπολιτευόμενους) και αντιστρόφως˙ ώρες ολόκληρες˙ στα δελτία ειδήσεων˙ με τα καλημερούδια στα τηλεπαράθυρα. Έλεγε ο ένας˙ επαύξαινε ο άλλος. Έτσι μετατράπηκε, επήρε τις διαστάσεις συνταρακτικού πολιτικού θρίλερ. Συγκλονίζει την κυβέρνηση. Πάει να την ρίξει.

Ως που επετεύχθη το γκολ: Καταργείται το 25ρικο. Αντικαθίσταται με πέντε λεπτά σε κάθε πακέτο τσιγάρα. Ασήμαντη επιβάρυνση˙ η δικαιολόγηση. Λέω εγώ: η χειρότερη από τις πιθανές λύσεις. Διότι είναι αντίθετη προς τις έννοιες της δικαιοσύνης και της ισότητας. Θα προσπαθήσω να εξηγήσω πώς και γιατί: Στην Ελλάδα υπάρχουν (με πιθανή απόκλιση ±13%) 3.374.800 καπνιστές (οι Ελληνίδες με ένα 34,7% του γυναικείου πληθυσμού της χώρας είναι οι πρώτες καπνίστριες στον κόσμο). Μέση ημερήσια κατανάλωση κατά καπνιστή 21 τσιγάρα. Τον χρόνο 7.665. Πακέτα 383. Επί 5 λεπτά μας κάνουν 19 ευρώ τον χρόνο. Με τα οποία επιβαρύνεται ο κάθε καπνιστής χρόνος μπαίνει, χρόνος βγαίνει. Και ο πιο φτωχός. Και αυτός που δεν έχει καμία σχέση με δημόσιο νοσοκομείο μέσα στον χρόνο. Και αυτός που καταλήγει σε ιδιωτική κλινική. (Τα στοιχεία αναφέρονται στο 2012 και έχουν αντληθεί από μελέτη με τον τίτλο Smoking Prevalence and Cigarette Consumption in 187 countries 1980-2012. Έχει συνταχθεί από το Institute for Health Metrics and Evaluation του University of Washington και δημοσιεύεται σε ειδικό τεύχος -8 Ιανουαρίου 2014- της Journal of American Medical Association). Με το σύστημα του εικοσιπεντάρικου θα εξαιρούνταν (και σ’ αυτό έπρεπε να επικεντρωθεί η προσπάθεια) οι φτωχοί, οι χρονίως πάσχοντες, άτομα με ειδικές ανάγκες κ.ά.

Θα πλήρωναν οι άλλοι˙ 25 ευρώ για νοσηλία κόστους μέχρι εκατοντάδων και χιλιάδων ευρώ. Θα πλήρωναν όσο μια μερίδα φαγητού όσοι από τις χιλιάδες που γεμίζουν τα βράδια τις ταβέρνες και τα εστιατόρια˙ ανά την επικράτεια. Τόσο περίπου κατά μέσον όρο είναι το κόστος. Ή 5-6 καφέδες τον χρόνο οι καταλαμβάνοντες από το πρωί χιλιάδες καθισμάτων (υπαίθριων και εσωτερικών) καφενείων, καφενέδων, καφετεριών˙ το βράδυ για μπαρ, μπαράκια, σκυλάδικα, άνθη, σπάσιμο πιάτων υπερπολλαπλάσιες δαπάνες: χωρίς καμία χρησιμότητα. Απλώς κοινωνικές συναναστροφές ή για να περνάει η ώρα˙ και ικανοποίηση μερακλώματος.

Τρία ακόμα σημεία: 1) Η νοσοκομειακή περίθαλψη, η υγεία γενικώς έχει αυξανόμενο ιλιγγιωδώς κόστος. Ο Ιατρικός και νοσοκομειακός εξοπλισμός είναι υπόθεση πολλών εκατομμυρίων ευρώ. Που, από πάνω πρέπει να αποσβεσθούν σε λίγα χρόνια˙ γιατί οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές. 2) Αν το 25ρικο είναι τόσο βαρύ για τον μέσο Έλληνα, τι πρέπει να είναι τα 19 ευρώ για τον φτωχό, τον πάμφτωχο καπνιστή; Μήπως θα οδηγηθεί προς τη χρήση νοθευμένων ή και λαθραίων τσιγάρων; ως πιο φθηνών; 3) Θα παραθέσω δύο παρατηρήσεις από ιδιαιτέρως ενδιαφέρουσα ανάλυση του θέματος στο Εβδομαδιαίο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων (10 Ιανουαρίου) της ALPHA BANK: «Αποτελούσε [το μέτρο των 25€] στην ουσία το πρώτο θετικό μέτρο προς την κατεύθυνση της εκλογίκευσης και ομαλοποίησης της λειτουργίας των νοσοκομείων του ΕΣΥ [...] ...αποτελούσε το πρώτο ουσιαστικό μέτρο προς την κατεύθυνση της έναρξης της διαδικασίας πάταξης της διαφθοράς που ανθεί ακόμα και σήμερα και ιδιαίτερα στα νοσοκομεία …». Έπεσε θύμα της κατάρας του λαϊκισμού.

Θα καταλήξω με μία αποσαφήνιση περί ισότητας και δικαιοσύνης. Είναι του John Rawls (1921-2002), του σημαντικότερου – κατά σχεδόν γενική κρίση των ειδικών- πολιτικού φιλοσόφου του περασμένου αιώνα. Σε μία σύγχρονη φιλελεύθερη δημοκρατία συστατικό ακριβοδίκαιης ισότητας νοείται ότι κατά τη λήψη αποφάσεων και εφαρμογή μέτρων προέχει να «αποβαίνουν προς το μέγιστο όφελος των λιγότερο ευνοημένων μελών της κοινωνίας». Την ονόμαζε αρχή της διαφοράς (Η ΔΙΚΑΙΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ - Η ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΩΣ ΑΚΡΙΒΟΔΙΚΙΑ. ΜΙΑ ΑΝΑΔΙΑΤΥΠΩΣΗ. Μετάφραση Φ. Παιονίδη. Εκδ. ΠΟΛΙΣ, 2006).

Κ.Σ.Μ.:Ἡ Διεθνής Σκηνή

("Ἐφημερίδα τοῦ Κ.Σ.Μ."/τεῦχος 170/Φεβρουάριος 2014)

 

Τό δυσκολώτερο θέμα γιά τήν ἑλληνική προεδρία τοῦ Συμβουλίου τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης αὐτό τό ἑξάμηνο εἶναι ἡ διαχείριση τῶν σχέσεων τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἕνωσης μέ τήν Τουρκία.

Ἐπί ἕντεκα χρόνια προσωποποιοῦσε στόν κόσμο τήν Τουρκία ὁ Ἐρντογάν. Ὁ ἀποκατεστημένος ὀθωμανικός ἰσλαμισμός τοῦ προσέφερε τήν στήριξη τοῦ πληθυσμοῦ τῆς Ἀνατολίας, ὁ ὁποῖος ἀποτελεῖ τήν μεγάλη πλειοψηφία τοῦ ἐκλογικοῦ σώματος. Κέρδιζε διαδοχικά τίς ἐκλογές καί στρίμωξε στήν ἄκρη τόν κεμαλισμό, πού ὑπό τίς διάφορες παραλλαγές του εἶχε κυβερνήσει τήν Τουρκία ἐπί 80 χρόνια. Μή θορυβούμενος ἀπό τήν ἀντίδραση τῶν ἐργατοϋπαλλήλων ἔκανε τά μαγαζιά νά εἶναι ἀνοιχτά κάθε μέρα ἀπό νωρίς τό πρωϊ μέχρι ἀργά τήν νύχτα ἐνισχύοντας τήν προσέλευση τῶν τουριστῶν. Ἀλλά καί καταπολεμῶντας τίς ἀπεργίες φούντωσε τήν εἰσροή τῶν ξένων κεφαλαίων πού γίνονταν βιομηχανικές ἐπενδύσεις.

Ἡ εἰκόνα αὐτή ἄλλαξε ριζικά τούς τελευταίους μῆνες.

Ὁ ἱερωμένος Φετουλάχ Γκιουλμέν, πού εἶχε ὑπάρξει ὁ πνευματικός μέντορας τῶν τούρκου πρωθυπουργοῦ, ἀπό τήν Ἀμερική, ὅπου ἔχει σχηματίσει μιά μυθώδη περιουσία, καί ἀπό τήν ὁποία κινεῖ ἕνα τεράστιο δίκτυο γιά τήν διάδοση τῶν κηρυγμάτων του, κήρυξε πόλεμο στόν Ἐρντογάν.

Τόν κατηγορεῖ γιά τήν διαφθορά τοῦ οἰκογενειακοῦ του περιβάλλοντος καί τῶν νέων τζακιῶν πού ἔχει ἀνεβάσει στήν διακυβέρνηση τῆς χώρας.

Τόν Δεκέμβριο ἀποκαλύφθηκε, ὅτι ἡ κυβέρνηση εἶχε ἀναθέσει τήν μέ κρατικό χρῆμα κατασκευή μιᾶς φοιτητικῆς ἑστίας σέ ἕνα ἵδρυμα πού διοικοῦν ὁ γιός καί ἡ κόρη τοῦ Ἐρντογάν. Σκάνδαλο μικρῆς ἐμβέλειας. Προκάλεσε ὅμως πάταγο ἡ καταγγελία τοῦ ἁρμοδίου Εἰσαγγελέα, ὅτι τοῦ ἀφαιρέθηκε ὁ φάκελος τῆς ἀνακρίσεως καί ὅτι ἡ ἀστυνομία εἶχε παρακωλύσει τήν διεξαγωγή της, μή πραγματοποιῶντας τήν σύλληψη τῶν ἐμπλεκομένων στήν ὑπόθεση παρά τήν εἰσαγγελική ἐντολή. Τήν δήλωση τοῦ εἰσαγγελέα παρέλαβαν τά τουρκικά μέσα ἐνημέρωσης καί τήν ἔκαναν γνωστή σέ ὅλο τόν κόσμο.

Ὁ Ἐρντογάν γιά νά ἀποσείση τήν κατηγορία ἐναντίον του, πρόβαλε τήν ὕπαρξη μιᾶς ἐκτεταμένης συνωμοσίας, στήν ὁποίαν μετέχουν καί δικαστικοί καί στελέχη τῶν σωμάτων ἀσφαλείας, ἀλλά καί ξένοι παράγοντες. Ἔβαλε ἀμέσως μπροστά ἕνα νέο κύμα ἐκκαθαρίσεων τοῦ κρατικοῦ μηχανισμοῦ καί σέ λόγο του στίς 21 Δεκεμβρίου στήν Σαμψούντα μίλησε γιά πρεσβευτές διαπιστευμένους στήν Τουρκία πού «ἀναμιγνύονται σέ μερικές προκλητικές πράξεις». Χωρίς νά τούς ἐξειδικεύσει, ἀπευθυνόμενος πρός αὐτούς εἶπε «Δέν εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νά σᾶς κρατᾶμε στή χώρα μας». Ὁ κυβερνητικός τύπος προχώρησε περισσότερο, ἔγραψε σέ πανομοιότυπα δημοσιεύματα, ὅτι εἶναι ὁ ἀμερικανός πρέσβυς ἐκεῖνος τόν ὁποῖο ὑπονοοῦσε ὁ Ἐρντογάν. Ἔτσι ἡ μακροχρόνια ὑποστήριξή του ἀπό τήν Ἀμερική ὑπέστη βαρύτατο τραῦμα.

Τά σκάνδαλα διαφθορᾶς, οἱ συλλήψεις αὐτῶν πού τά φώναζαν καί ἡ κρίση στίς ἀμερικανοτουρκικές σχέσεις προκάλεσαν βαθειά ἀνησυχία στούς ξένους ἐπενδυτές. Ἄρχισαν νά φεύγουν. Ἡ κυβέρνηση γιά νά στηρίξη τήν τουρκική λίρα πούλησε στίς 27 Δεκεμβρίου 0,45 δισ. δολλάρια, στίς 30 τοῦ μηνός ἄλλα 0,6 δισ. καί προγραμμάτισε νά πουλήση μέχρι τό τέλος τοῦ Ἰανουαρίου ὁλόκληρα 6 δισ. Ἡ λίρα ὑποτιμήθηκε ἐπίσημα. Ἡ οἰκονομική εὐημερία τῆς Τουρκίας ἀποτελεῖ πιά παρελθόν.

Ὅπως γράφτηκε στήν ἀρχή αὐτοῦ τοῦ σημειώματος εἶναι δύσκολος ὁ ρόλος τῆς Ἑλλάδος νά διαχειριστῆ ὡς ὁ πρόεδρος τῆς Ε.Ε. αὐτό τό ἑξάμηνο τίς σχέσεις τῆς Εὐρώπης μέ τήν Τουρκία.

Διότι ὑπάρχουν οἱ ἰδιαίτερες σχέσεις μας μέ τήν γείτονα, πού εἶναι κάθε ἄλλο ἀπό ἁρμονικές. Τά ἀεροπλάνα της πετοῦν πάνω ἀπό τά νησιά μας, οἱ φρεγάτες της κάνουν βόλτες μέσα στά χωρικά μας ὕδατα ἐπιδεικνύοντας τούς πυραύλους της, τό τουρκικό προξενεῖο στήν Κομοτηνή καθοδηγεῖ χωριστικό κίνημα κλπ.

Δεινῶς ἐξασθενημένος ἐσωτερικά ὁ Ἐρντογάν ἀντιμετωπίζει πρόβλημα στό νά ἐπιτύχη νά ἐκλεγῆ πρόεδρος τῆς δημοκρατίας πού εἶχε θέσει σκοπό. Μπορεῖ λοιπόν νά ἐπιδιώξη νά συνενώση γύρω του τόν λαό μέ ἕναν πόλεμο. Καί ὁ καταλληλότερος ἐχθρός γιά τήν τουρκική κοινή γνώμη εἴμαστε ἐμεῖς.

*

Τήν ἀραβική ἄνοιξη διαδέχθηκε ἕνα φθινόπωρο φορτωμένο μέ καταιγίδες. Ἐμφύλιοι πόλεμοι, γιά λόγους ἐθνοτικούς, θρησκευτικούς, ταξικούς ἤ ἁπλῶς γιά τά καπετανᾶτα, οἱ ὁποῖοι βρίσκουν προσωρινή ἀνάπαυλα μέ δικτατορίες, μαστίζουν τόν ἀραβικό κόσμο. Ἐντωμεταξύ τό μεταναστευτικό ρεῦμα ἀπό τίς βορειοαφρικανικές ἀραβόφωνες χῶρες πρός τήν ¨Χρυσή Δύση¨ ἐντείνεται. Καί κάθε τόσο τά πλοῖα μέ τούς λεγόμενους πρόσφυγες ἀνατρέπονται καί πνίγονται οἱ παράνομοι μετανάστες. Τά ἀνθρωπιστικά αἰσθήματα τῶν Εὐρωπαίων ἐξεγείρονται, ἀλλά ἡ κοινή δράση τῶν κυβερνήσεων τους χωλαίνει.

*

Ὑποτίθεται, ὅτι ἐπῆλθε ἕνας συμβιβασμός τοῦ δυτικοῦ κόσμου μέ τό Ἰράν. Οἱ δυτικοί νά ἄρουν τό ἐμπάργκο πού εἶχαν ἐπιβάλει καί τό Ἰράν νά ἀναστείλει τόν ἐμπλουτισμό τοῦ οὐρανίου πού εἶχε ἀγοράσει ἀπό τήν Ρωσία, ὅταν αὐτή εἶχε τίς μεγάλες φτώχιες της, γιά νά κατασκευάση πυρηνικές βόμβες. Τό Ἰσραήλ στέκεται παράμερα δυσπιστῶντας ὅτι ἡ συμφωνία θά λάβη μόνιμο χαρακτήρα. Στήν Συρία, μέ τήν παρέμβαση σ’αὐτήν τοῦ Ἰράν ὁ ἐμφύλιος πόλεμος ἔχει παγιωθῆ. Ὁ ΟΗΕ ἀπέτυχε νά τόν σταματήση. Ὁ Ἄσαντ καί τό στρατόπεδο τῶν ἀντιπάλων του ξεσποῦν σκοτώνοντας ἀμάχους τῆς ἄλλης πλευρᾶς.

*

Στήν Ἄπω Ἀνατολή οἱ σχέσεις Βόρειας καί Νότιας Κορέας ἐξακολουθοῦν νά εἶναι περιπεπλεγμένες. Ἡ Νότια Κορέα συνεχίζει νά καλύπτει τό ἔλλειμμα τῆς Βόρειας σέ τρόφιμα καί φάρμακα καί ἡ δεύτερη νά ἐξοπλίζεται. Ἡ Κίνα πού διατηρεῖ τήν δικτατορία τοῦ κομμουνιστικοῦ κόμματος, ἀλλά ἔχει προσχωρήσει στόν καπιταλισμό, ἀνησυχεῖ ἀπό τόν ἐξοπλισμό τῆς Β. Κορέας. Γιά νά αὐξήση τήν πίεσή της πρός αὐτή ἄρχισε νά ναυπηγεῖ ἀεροπλανοφόρα.

*

Ἡ Ρωσία ἑτοιμάσθηκε νά τελέση μέ μεγαλοπρέπεια τούς χειμερινούς Ὀλυμπιακούς Ἀγῶνες. Οἱ μουσουλμάνοι ὑπήκοοι της, πού θέλουν νά ἀπαλλαγοῦν ἀπό τόν ρωσικό ζυγό, βάλθηκαν νά ματαιώσουν αὐτούς τούς ἀγῶνες. Μέ τήν βοήθεια τῶν μουσουλμάνων τῶν γειτονικῶν τους χωρῶν ξεκίνησαν μέ μιά βομβιστική ἐπίθεση μέσα στήν Μόσχα καί δήλωσαν ὅτι κάθε ἐπισκέπτης τοῦ ρωσικοῦ χιονοδρομικοῦ κέντρου τοῦ Σότσι κινδυνεύει νά δολοφονηθῆ. Ἔτσι μειώθηκε ἡ πώληση τῶν εἰσιτηρίων. Προοίμιο μιᾶς νέας Τζιχάντ; Τό παρήγορο εἶναι, ὅτι ὁ Ὀμπάμα προσέφερε τήν ἀμέριστη τεχνική βοήθεια του στόν Πούτιν γιά τήν ἀντιμετώπιση τῆς ἰσλαμικῆς τρομοκρατίας.

*

Ἡ οἰκονομική κρίση ἐνῶ ἄρχισε νά ὑποχωρεῖ στήν Εὐρώπη, προχωρεῖ μεγενθυμένη στήν Λατινική Ἀμερική. Οἱ φτωχοί γίνονται πάλι φτωχότεροι. Ἡ πρόεδρος τῆς Ἀργεντινῆς ζήτησε ἀπό τίς χῶρες πού τήν ἔχουν δανείσει νέα ἀναδιάρθρωση τοῦ χρέους.

*

Οἱ ἐκλογές γιά τήν Εὐρωβουλή στά τέλη τῆς ἑλληνικῆς προεδρίας ἀναμένεται νά αὐξήσουν σ’αὐτό τήν δύναμη τῶν εὐρωσκεπτικιστῶν. Εἶναι σέ ὅλα τά εὐρωπαϊκά κράτη πολλοί οἱ ψηφοφόροι πού αἰσθάνονται, ὅτι ἡ χώρα τους θά ὑπηρετοῦσε μόνη της καλλίτερα τά συμφέροντά της. Στίς πλούσιες χῶρες τοῦ Βορρᾶ ἐπιδιώκεται ὁ περιορισμός τῆς δημοσιονομικῆς ἐκροῆς τους πρός τόν Νότο. Στίς χῶρες τοῦ Νότου ἡ ἀπαλλαγή ἀπό τούς περιορισμούς τῆς οἰκονομικῆς πολιτικῆς των τούς ὁποίους ὑπαγορεύει ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωση. Ἡ Ε.Ε. θά τεθῆ ὑπό ἀμφισβήτηση.

Καί ὅμως ὁ μόνος δρόμος γιά ἕνα καλλίτερο μέλλον τῶν παιδιῶν μας εἶναι ἀπό μιά ἀτελής οἰκονομική ἕνωση νά μετατραπῆ ἡ Εὐρώπη σέ μιά πραγματική συνομοσπονδία.

ΛΕΑΝΔΡΟΣ ΣΛΑΒΗΣ: Στις ρίζες της κοινωνίας των διαφορετικών ταχυτήτων

("Ἐφημερίδα τοῦ Κ.Σ.Μ."/τεῦχος 170/Φεβρουάριος 2014)

Δέκα τοις εκατό κάτω από το επίπεδο του 2000 βρέθηκαν το 2012 οι καθαρές αποδοχές ενός ατόμου που αμείβεται με τον κατώτατο μισθό στη χώρα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας & Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ)⁽¹⁾. Την ίδια περίοδο, οι καθαρές αποδοχές στον ιδιωτικό τομέα είχαν υποχωρήσει κατά 2,0%. Βέβαια, αυτή η σύγκριση αφορά μόνο αυτούς που διατήρησαν τη θέση εργασίας τους γιατί οι υπόλοιποι έμειναν πανί με πανί (εκτός και αν διατηρούν κάποιες “βρώμικες” αποδοχές). Η αντίστοιχη πτώση των καθαρών αποδοχών στην κεντρική διοίκηση ήταν μόλις 1,3%, ενώ στον ευρύτερο δημόσιο τομέα οι καθαρές αποδοχές όχι μόνο δεν έπεσαν, αλλά βρέθηκαν το 2012 σε στάθμη κατά 12,4% υψηλότερη εκείνης του 2000! Και αυτό όχι επειδή δεν πέρασαν από την προκρούστεια κλίνη της κρίσης. Ίσα-ίσα, “κουτσουρεύτηκαν” γενναία, αλλά είχαν προλάβει να “αυγατίσουν” πολύ γενναιότερα την δεκαετία της άκρατης ευωχίας.

«Για τα ΝΠΙΔ πρέπει να υπάρχει ρεαλιστική εφαρμογή του προϋπολογισμού τους. Αν δεν μπορούν να επιτευχθούν με αύξηση εσόδων θα πρέπει να γίνονται περικοπές» δήλωσε σε ραδιοφωνική εκπομπή⁽²⁾ ο υπουργός που δεν θέλει να θεωρείται ως «ο υπουργός των απολύσεων». Δηλαδή, πρώτα να εξαντληθεί οικονομικά το ανδράποδο και μετά να νοικοκυρευτεί ή/και να κάνει περικοπές εξόδων και αμοιβών το ευαγές νομικό πρόσωπο.

Θα μπορούσε κανείς να γεμίσει σελίδες ολόκληρες με την παράθεση παραδειγμάτων της προνομιακής μεταχείρισης ορισμένων ομάδων της ελληνικής κοινωνίας από τους πολιτικούς κάθε απόχρωσης, με την κατά κανόνα αγαστή συγκατάνευση των μέσων ενημέρωσης. Το θέμα, ωστόσο, δεν είναι ούτε η πλήρης καταγραφή τους, ούτε καν ένα απάνθισμα των πιο προκλητικών από αυτά, αλλά η ανατροπή αυτής της κατεστημένης συμπεριφοράς. Γιατί, έν τινι μέτρω, και αυτά συνέβαλαν στην οικονομική καταβαράθρωση της χώρας, αλλά και στην κρίση αξιών, της οποίας απότοκο είναι η οικονομική κρίση. Ενός τέτοιου εγχειρήματος, ωστόσο, θα πρέπει να έχει προηγηθεί η διάγνωση των συνθηκών που ευνοούν την ανάπτυξή της.

Μία πρώτη συνθήκη αποτυπώνεται επιγραμματικά στο συμπέρασμα του ειδικού ερευνητή της πανεπιστημιακής Σχολής Οικονομικών της Τουλούζης Nicolas Treich ότι: «τα θύματα που έχουν ταυτότητα τραβούν περισσότερο την προσοχή από τα θύματα που περνάνε στις στατιστικές.»⁽³⁾. Ο Treich ξεκινά τον προβληματισμό του από την διαπίστωση του ειδικού ενδιαφέροντος που εκδηλώνεται αφενός μεν για μεμονωμένες περιπτώσεις σε σχέση με ανάλογες μαζικές, αφετέρου δε για “αναγνωρίσιμους” στόχους σε σχέση με “στατιστικούς” (δηλαδή μη ταυτοποιήσιμους) στόχους. Αναφέρει, μάλιστα, και την περίφημη επιτομή του κυνισμού του “πατερούλη των λαών” Στάλιν ότι: «ο θάνατος ενός ρώσου στρατιώτη είναι μία τραγωδία, ένα εκατομμύριο νεκροί είναι στατιστική»!

Η διαπίστωση του Treich βρίσκει την πιο πειστική επαλήθευση στην στάση των ελληνικών μέσων μαζικής ενημέρωσης (και αποβλάκωσης) και, κυρίως, των ελλήνων πολιτικών (με ακραία περίπτωση των εκπροσώπων της ψευδεπίγραφης ελληνικής αριστεράς) στο πρόβλημα της ανεργίας που μαστίζει την ελληνική κοινωνία τα τελευταία χρόνια. Τα μεν ξεπερνούν με συνοπτικές διαδικασίες τα μέτρα που οδηγούν δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα στην απώλεια ενός κατά κανόνα χαμηλού εισοδήματος κι ας αντιπροσωπεύουν ήδη συνολικά κάπου ένα εκατομμύριο. Αντίθετα, ολοφύρονται νυχθημερόν και αφιερώνουν συζητήσεις επί συζητήσεων για μέτρα που θα έχουν ως επακόλουθο να έχει την ίδια τύχη μια φούχτα αμειβόμενων του ευρύτερου δημόσιου τομέα και, λόγω της δημοσιότητας που δίνουν, ευαισθητοποιούν μεροληπτικά εκείνους που παίρνουν τις αποφάσεις. Οι δε ψηφίζουν χωρίς πολλές αναστολές τα πρώτα, αλλά στυλώνουν τα πόδια μόλις έρθει η στιγμή να ψηφίσουν τα δεύτερα. Και κωλυσιεργούν και αναζητούν(και επινοούν και ψηφίζουν ασύστολα) ισοδύναμα μέτρα κι ας ξέρουν πολύ καλά ότι τα θύματα των τελευταίων θα είναι πολλαπλάσια από αυτά που διασώζονται! Από την κριτική δεν εξαιρούνται ούτε οι εξ επαγγέλματος εκφραστές του «όχι σε όλα», οι οποίοι αφενός μεν βγάζουν την ουρά τους απέξω απ’τις ευθύνες των αποφάσεων, αφετέρου δε, εξισώνοντας τα πάντα, στην ουσία ευνοούν την μεροληπτική πολιτική που εφαρμόζεται. Άλλωστε, αφήνουν να προκύψει αβίαστα από τις επιλεκτικές διαμαρτυρίες τους το για ποια θύματα νοιάζονται κατά κύριο λόγο!

Εύλογα, γιατί, για παράδειγμα, τα θύματα της κατάργησης ενός (ακόμα και παρασιτικού) δημόσιου οργανισμού ή μιας (εν δυνάμει άχρηστης) δημόσιας υπηρεσίας είναι «αναγνωρίσιμα θύματα», συγκεκριμένοι στόχοι, ενώ (τα πολλαπλάσια) των μέτρων που πλήττουν τον ιδιωτικό τομέα θα ενταχθούν στην χορεία των «στατιστικών θυμάτων», καθώς θα προκύψουν από μία επιλεκτική διαδικασία αντοχής στις αντιξοότητες, ενώ η ευθύνη θα μπορεί κάλλιστα να μεταφερθεί στις πλάτες μιας “ανάλγητης εργοδοσίας”, ακόμα και αν αυτή έχει αναγκαστεί να βάλει λουκέτο στην υποτιθέμενη “όρνιθά” της που γεννά “χρυσά αυγά”!

Βέβαια, την ιδιότητα των «αναγνωρίσιμων θυμάτων» δεν την εκμεταλλεύονται μόνο οι τρόφιμοι του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Την εκμεταλλεύονται πολύ επιδέξια και διάφορες συντεχνίες του ιδιωτικού τομέα, οι οποίες φενακίζουν την κοινή γνώμη σχετικά με τα (συχνά ιδιοτελέστατα) αιτήματά τους με την προβολή της υπεράσπισης του “δημόσιου συμφέροντος”. Την εκμεταλλεύονται στο έπακρο και οι “διασημότητες/celebrities” της ντόπιας υποκουλτούρας, οι οποίοι έχουν μπει στο απυρόβλητο περισσότερο και από υπουργούς χάρις στην (συντεχνιακή) συμπόνια των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Αρκεί να θυμηθεί την στάση των περισσοτέρων από αυτά μετά το επεισόδιο μεταξύ ενός προβεβλημένου ζεύγους “διασημοτήτων” και αστυνομικών πριν από μια πενταετία περίπου. Το ζεύγος δεν σταμάτησε το όχημά του για αστυνομικό έλεγχο και, όταν αναγκάστηκε να το ακινητοποιήσει μετά από περιπετειώδη καταδίωξη, κλειδώθηκε μέσα βρίζοντας τα όργανα της τάξης. Και δεν υπέστη τελικά καμία κύρωση! Δουλοπρεπής και αντιδημοκρατική ελληνική ιδιαιτερότητα, αν την συγκρίνει κανείς με τις επιπτώσεις που έχουν υποδεέστερα κρούσματα παραβατικότητας σε ινδάλματα εκατομμυρίων στις Ηνωμένες Πολιτείες για παράδειγμα.

Βέβαια, η «αναγνωρισιμότητα» δεν εξηγεί τα πάντα. Δεν εξηγεί, λόγου χάριν, το πως εξαναγκάζονται υποψήφιοι που εμφανίζονται λάβροι εναντίον ανάλογων φαινομένων να συμβιβαστούν ως εξουσία με τα κρατούντα. Στην “κωλοτούμπα” τους εξωθούν ορισμένες άλλες συνθήκες. Μία από αυτές είναι η ανεκτικότητα σε πρακτικές εκβιασμού, στις οποίες καταφεύγουν διάφορες ομάδες για να πετύχουν τους στόχους τους. Το αποτέλεσμα είναι το κομμάτι από την κοινή πίττα που αποσπά κάθε ομάδα να είναι ευθέως ή, μάλλον, εκθετικά ανάλογο με τις δυνατότητες εκβιασμού – δηλαδή ομηρείας της κοινωνίας – που διαθέτει η κάθε ομάδα.

Το φαινόμενο δεν είναι αποκλειστικά ελληνικό. Ευδοκιμεί ακόμα και σε κράτη με πολύ πιο αποφασιστική πολιτική ηγεσία. Υπάρχει, όμως μια διαφορά: εκεί, σε ανάλογες περιπτώσεις, αντιδρούν κατά προτεραιότητα οι υπεύθυνοι συνδικαλιστές. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση του Jürgen Bothner, επικεφαλής περιφερειακής οργάνωσης του γερμανικού συνδικάτου δημοσίων υπηρεσιών “Ver.di”, μετά από απόφαση να χορηγηθούν αυξήσεις 11% στους εργαζόμενους στους γερμανικούς σιδηρόδρομους, οι οποίοι είχαν οδηγήσει σε πλήρη παράλυση την κυκλοφορία για ένα διήμερο. «Δεν μπορώ να αποδεχτώ την επιδίωξη από μία ομάδα μισθωτών προνομίων αποκλειστικά για λογαριασμό της. Είναι επικίνδυνο να βολεύονται ορισμένοι καλλίτερα από τους υπόλοιπους, σε βάρος της αλληλεγγύης, επειδή μπορούν να προξενήσουν μεγαλύτερη ενόχληση.»⁽⁴⁾, είχε δηλώσει. Έχει διανοηθεί ποτέ έλληνας συνδικαλιστής να εκστομίσει τέτοια (αιρετική για το ελληνικό κατεστημένο) άποψη, παρότι θα είχε πολλαπλάσιες ευκαιρίες να το πράξει;

Και τούτο γιατί η ανεκτικότητα έχει πάρει ιδιαίτερα μεγάλες διαστάσεις στην Ελλάδα. Σ’αυτό συνέβαλε το αντι-κρατικό κλίμα που κυριάρχησε από τα πρώτα μεταδικτατορικά χρόνια. Συνέβαλε και το “καπέλωμα” των συνδικαλιστικών οργανώσεων από τους εκπροσώπους των ομάδων του δημόσιου τομέα που επιδίδονται με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στο “άθλημα” της ομηρείας. Ποιος μπορεί να αγνοεί το πώς ανέβηκε στα “ρετιρέ” το προσωπικό της Δ.Ε.Η. αφότου κρίθηκε “κεκτημένο δικαίωμα” όχι η απλή απεργία του, αλλά το κατά βούλησιν κατέβασμα των διακοπτών και η συνακόλουθη γενική ή επιλεκτικά τοπική διακοπή της ηλεκτροδότησης;

Συνέβαλε και το ότι τους μιμήθηκαν και πολλές συντεχνίες του ιδιωτικού τομέα, οι οποίες είχαν τη δύναμη και τα μέσα να αιχμαλωτίσουν είτε τοπικές κοινωνίες είτε την κοινωνία ολόκληρη. Με το κλείσιμο κομβικών σημείων του οδικού δικτύου της χώρας με τρακτέρ πέτυχαν να εισπράξουν παράτυπα επιδοτήσεις ομάδες αγροτών· τα δε πρόστιμα, στη συνέχεια, τα πλήρωσαν οι απλοί φορολογούμενοι!

Κυρίως, όμως, συνέβαλε η ατιμωρησία των πρωταιτίων και η απροθυμία των κυβερνήσεων να τους αντιμετωπίσουν πιο δυναμικό υπό τον φόβο να υπάρξει κάποιο θύμα, που θα έδινε το έναυσμα για ευρείας κλίμακας καταστροφικές συγκρούσεις, όπως αυτές που ακολούθησαν τον φόνο από όργανο της τάξης ενός νεαρού τον Δεκέμβριο του 2008. Κορυφαία περίπτωση υπήρξε η ατιμωρησία των βιαιοπραγιών των “σταμουλοκολλάδων” το 1993, οι οποίοι επιπλέον επιβραβεύτηκαν από την κυβέρνηση που προέκυψε από τις εκλογές που ακολούθησαν, προφανώς γιατί θεωρήθηκε ότι συνέβαλαν τα μέγιστα στην πτώση της προκατόχου της. Ενδεικτική περίπτωση κυβερνητικής ατολμίας είναι η υπερκομματική και διαχρονική αναποφασιστικότητα να μπει μία τάξη στις σχεδόν καθημερινές πορείες στις πόλεις.

Αυτή, όμως, η κατάσταση οδηγεί σε μία μείζονα κοινωνικο-οικονομική στρέβλωση. Η ελληνική κοινωνία, όπως και κάθε κοινωνία, συντίθεται από ομάδες οι οποίες έχουν κάθε λόγο να προτάξουν τα ιδιαίτερα συμφέροντά τους και να ασκήσουν πίεση για την κατά προτεραιότητα ικανοποίησή των. Αυτή η εγωιστική και ιδιοτελής ροπή αμβλύνεται από μία αίσθηση ευθύνης απέναντι στο γενικό συμφέρον και από την επίγνωση του γεγονότος ότι συχνά και μακροπρόθεσμα οι επιπτώσεις της τακτικής ικανοποίησης του γενικού συμφέροντος είναι θετικότερες στις επιμέρους κοινωνικές ομάδες από την ικανοποίηση των ιδιαίτερων συμφερόντων τους. Αυτή η γνώση είτε λείπει είτε αγνοείται από τις ντόπιες κοινωνικές ομάδες που αισθάνονται αρκούντως ισχυρές για να επιβάλουν την μονομερή βελτίωση της θέσης τους (σε βάρος, προφανώς, των υπολοίπων) και βλέπουν (κοντόφθαλμα είναι η αλήθεια) να δικαιώνεται τελικά η τακτική τους. Έτσι, όμως, διαρρηγνύεται ο συνδετικός ιστός της κοινωνίας περισσότερο από ό,τι στις κοινωνίες με τις οποίες θα έπρεπε να συγκρίνεται η ελληνική. Με αποτέλεσμα να είναι σχεδόν αδύνατη μία ευρύτερη κοινωνική σύγκλιση για το δέον γενέσθαι. Αντίθετα, να επιτυγχάνεται σε ακραίες (και αδιέξοδες) αρνήσεις.

 

(1) (Στοιχεία από το) Σωτήρης Νίκας: «Στα επίπεδα του 2000 έπεσαν οι αποδοχές των εργαζομένων, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ», στην εφημερίδα «Η Καθημερινή» της 1^ης Δεκεμβρίου 2013.

(2) Στην πρωινή ραδιοφωνική εκπομπή του Άρη Πορτοσάλτε στον σταθμό «Σκάι» της 20^ης Ιανουαρίου 2014.

(3) Nicolas Treich: «Ecotaxe, santé…: attention à la médiatisation des souffrances. Les véritables victimes ne sont pas les plus visibles» στην εφημερίδα «Le Monde» της 22^ας Νοεμβρίου 2013.

(4) (Αναφέρεται στο) Daniel Vernet: «Le désarroi de la classe moyenne allemande» στην εφημερίδα «Le Monde» της 24^ης Ιανουαρίου 2008.

Α.Δ.: Ἡ Θράκη στό μεταίχμιο

("Ἐφημερίδα τοῦ Κ.Σ.Μ."/τεῦχος 170/Φεβρουάριος 2014)

 

Βιβλία

«Ἡ Θράκη στό μεταίχμιο, Ἡ ἀμφισβήτηση τῆς ἑλληνικῆς κυριαρχίας στή Θράκη. Πρόταση γιά μιά νέα ἑλληνική πολιτική στήν περιοχή». Συγγραφέας Ἀναστάσιος Λαυρέντζος. Ἐκδόσεις Πραγματεία 2013, σελίδες 252, 15 ₠

Μετά τήν Μικρασιατική Καταστροφή καί τήν μετατροπή τῶν πρώην Συμμάχων μας σέ συμπαραστάτες τῆς Τουρκίας κατορθώσαμε νά διατηρήσουμε τήν Δυτική Θράκη χάρις στήν διπλωματική ἱκανότητα τοῦ Βενιζέλου στήν Λωζάννη, καί στήν Στρατιά τοῦ Ἕβρου πού εἶχε ἐμψυχώσει μέ σκληρά μέτρα ὁ διοικητής της Πάγκαλος.

Ὁ νικητής, ὅταν ἦταν ἀκόμη ὁ ἐπαναστάτης Κεμάλ-πασᾶ (τό 1920) εἶχε προβλέψει, ὅτι στήν σύναψη τῆς εἰρήνης ἡ Τουρκία δέν θά κατόρθωνε νά ἐπαναφέρη τήν Δυτική Θράκη ὑπό τήν κυριαρχία της. Συνέστησε λοιπόν καταπίστευμα γιά τούς θρακιῶτες ὁμοεθνεῖς του νά ἀγωνιστοῦν σέ πρώτη φάση γιά τήν αὐτονόμηση της καί στήν ἑπόμενη γιά τήν ἕνωσή της μέ τήν Μητέρα Πατρίδα.

Αὐτό δέν θά συνέβαινε, ἐάν εἶχε πραγματοποιηθῆ ἡ ἀνταλλαγή τῶν πληθυσμῶν μεταξύ Τουρκίας καί Ἑλλάδας πού ἐπεδίωκε προηγουμένως ὁ Βενιζέλος. Ὁ σκοπός του ἦταν νά βάλη τέρμα στίς αἱματηρές αἱμοκαθάρσεις τῶν ὁμογενῶν μας πού πραγματοποιοῦσαν συστηματικά οἱ Νεότουρκοι ἀπό τήν αὐγή τοῦ 20οῦ αἰώνα. Ὅταν ὅμως πῆγε στήν Λωζάννη γιά νά διαπραγματευθῆ τήν εἰρήνη, κυριεύθηκε ἀπό τόν πόθο νά μήν φύγη ἀπό τήν Πόλη τό Πατριαρχεῖο καί ἡ ἀνθοῦσα ἑλληνική κοινότητα. Ἔτσι ἦλθε σέ συμφωνία μέ τόν κεμαλικό πληρεξούσιο Ἰσμέτ-πασᾶ νά παραμείνουν τό Πατριαρχεῖο καί ἡ ἑλληνική κοινότητα (μέ ἐξαίρεση τῶν Ἑλλαδιτῶν πού εἶχαν εἰσρεύσει μετά τόν πόλεμο) καί οἱ Ἕλληνες τῆς Ἴμβρου καί τῆς Θάσου, καί ὡς ἀντάλλαγμα νά μήν ὑποχρεωθοῦν νά φύγουν οἱ μουσουλμάνοι τῶν νομῶν τῆς Ξάνθης καί τῆς Ροδόπης. (Τελικά ἦταν πολλαπλάσιοι οἱ Ἕλληνες πού ἐκδιώχθηκαν ἀπό τήν Τουρκία, ἀπό τούς μουσουλμάνους πού τῆς στείλαμε ἐμεῖς.)

Ἀπό τήν περιορισμένη ἀνταλλαγή προέκυψε ἡ προβληματική κατάσταση στήν Θράκη.

Τό βιβλίο τοῦ κ. Λαυρέντζου παρέχει μιά διεξοδική περιγραφή καί ἀνάλυσή της. Ἔχει γραφτῆ γι’αὐτήν ἤδη πλῆθος βιβλίων, ἄρθρων καί ὑπομνημάτων. Τό βιβλίο γιά τό ὁποῖο ὁ λόγος μιλάει μέ νούμερα καί μέ γεγονότα.

Τά στοιχεῖα

Ἡ δική μας Θράκη – γιατί ὑπάρχει καί ἡ Ἀνατολική πού παρέμεινε στήν Τουρκία καί ἡ Βόρεια, πού λεγόταν προηγουμένως Ἀνατολική Ρωμυλία καί εἶχε ἕναν ἀκμαῖο Ἑλληνισμό πού ἐκδιώχθηκε τό 1908 - ἀποτελεῖ ετό 6,5% τοῦ ἐδάφους μας. Οἱ κάτοικοί της ὅμως φθάνουν μόλις στό 3,4% τοῦ πληθυσμοῦ τῆς χώρας μας. Οἱ κάτοικοί της εἶναι σύμφωνα μέ τήν τελευταία ἀπογραφή 368.000, ἀπό τούς ὁποίους περίπου τά 3/8 ἀνήκουν στήν μουσουλμανική μειονότητα. Εἶναι ἡ φτωχότερη περιφέρεια τῆς Ἑλλάδας, ἀφοῦ τό μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ της ἀνέρχεται μόλις στό 70,8% τοῦ ἐθνικοῦ μέσου ὅρου.

Ἡ μουσουλμανική μειονότητα εἶναι ἑνιαία θρησκευτικά, ἀλλά ἐθνοτικά, γλωσσικά, πολιτιστικά καί πολιτικά διηρημένη σέ διάφορες ὁμάδες.

Οἱ περισσότεροι μειονοτικοί εἶναι ἀμιγῶς Τοῦρκοι καί μιλοῦν τήν τουρκική. Ἡ δεύτερη σέ ἀριθμό ὁμάδα εἶναι οἱ Πομάκοι, πού τά τουρκικά τούς εἶναι ξένη γλῶσσα. Ἡ τρίτη, πολύ μικρή ὁμάδα, οἱ Ἀθίγγανοι, πού λέγονται τώρα Ρομά, ἔχουν διατηρήσει τήν γλῶσσα τοῦ μακρυνοῦ τόπου τῆς προέλευσης τους. Τό 1920 ὅταν ἀπελευθερώσαμε τήν Θράκη 73.229 ἦταν οἱ Τοῦρκοι, 11.739 οἱ Πομάκοι καί 1.834 οἱ Ἀθίγγανοι.

Τοῦρκοι, Πομάκοι καί Ρομά ἔχουν διαφορετικά ἔθιμα καί βρίσκονται σέ διαφορετικές βαθμίδες πολιτιστικῆς ἀνάπτυξης.

Ἡ μειονότητα διαιρέθηκε πολύ νωρίς καί πολιτικά. Ἡ συντηρητική της πλευρά ἦταν ἀντίθετη πρός τήν ἀντιθρησκευτική πολιτική τοῦ Κεμάλ. Γιά νά τόν σπρώξη ὁ Βενιζέλος στήν τήρηση τῶν ὑποχρεώσεών του ἀπό τήν συνθήκη τῆς Λωζάννης, τήν ἀποκεφάλισε. Ὑποχρέωσε τήν ἡγεσία της νά καταφύγη σέ ἄλλες χῶρες καί ἔμεινε τό πεδίο ἐλεύθερο στούς κεμαλιστές.

Διαφορισμένη τέλος εἶναι καί ἡ ἐθνική συνείδηση τῶν μειονοτικῶν. Ἀπό τόν τουρκικό πληθυσμό τό μεγαλύτερο μέρος βλέπει τήν Τουρκία ὡς μητέρα πατρίδα καί προσμένει τήν ἡμέρα πού θά ξαναγίνη ἡ δυτική Θράκη τουρκική ἐπαρχία. Ὑπάρχει ὅμως καί ἡ ὁμάδα πού ἔχει ἕναν τοπικό πατριωτισμό καί τά μέλη της αἰσθάνονται ὅτι διαβιώνουν καλλίτερα ὡς Ἕλληνες πολῖτες, ὅτι τά ἑλληνικά δικαστήρια εἶναι περισσότερο ἀνεξάρτητα, ὅτι οἱ γυναῖκες ἐδῶ ἀπολαύουν μεγαλύτερου σεβασμοῦ, ὅτι τά παιδιά τους φοιτώντας στά ἑλληνικά δημόσια σχολεῖα, καί ὄχι στά μειονοτικά πού ἐπιδοτοῦνται ἀπό τήν Ἄγκυρα, θά προκόψουν ἐπαγγελματικά. Γιά τούς Πομάκους καί τούς Ρομά ἡ Τουρκία εἶναι μιά ξένη χώρα.

Στήν τελευταία ἀπόπειρα ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας, ὑπό τήν αἰγίδα τοῦ ΝΑΤΟ ὅταν ἀντιμετωπίζαμε τόν κίνδυνο σοβιετικῆς εἰσβολῆς, μεταβαπτίσαμε σέ τουρκική τήν μουσουλμανική μειονότητα - ἐναντίον τῆς ὁρολογίας τῆς Συνθήκης τῆς Λωζάννης. Ὅλα τά μουσουλμανικά θά ἔπρεπε νά ἀποκαλοῦνται τοῦ λοιποῦ τουρκικά. Ἡ κυβέρνηση ἔδωσε αὐστηρή διαταγή καί ὁ Γεν. Διοικητής Θράκης συνέστησε μέ ἔγγραφο στούς ὑφισταμένους του νά ἀλλάξουν παντοῦ τίς σχετικές πινακίδες. Στόν δρόμο ἑνός χωριοῦ εἶχε ξεμείνει μιά πινακίδα πού ὀνόμαζε τό παρακείμενο σχολεῖο μουσουλμανικό. Ὁ Γεν. Διοικητής μέ νέο ἔγγραφο διέταξε νά γίνη ἀμέσως ἡ ἀντικατάσταση τῆς πινακίδας.

Ὅταν ναυάγησε καί ἡ τελευταία ἀπόπειρα ἑλληνοτουρκικῆς φιλίας μέ τήν παρέμβαση τῆς Τουρκίας στό Κυπριακό, ἄλλαξε ἡ πολιτική μας καί ἐπανήλθαμε στήν πραγματική ὀνομασία τῆς μειονότητας. Ἡ Ἄγκυρα χάλασε τόν κόσμο, προβάλλοντας τά δύο ἔγγραφα τοῦ Γεν. Διοικητή σάν ὁμολογία πώς εἶναι τουρκική ἡ μειονότητα τῆς Θράκης.

Οἱ ἀποτυχίες μας

Ἡ ἑλληνική πολιτεία ἀπέτυχε νά στηρίξη ἀποτελεσματικά τό μέρος τῆς μειονότητας πού ἦταν ὑπέρ αὐτῆς καί ἀντίθετο στήν ἐπιδίωξη τῆς Τουρκίας νά ἀνακαταλάβη τήν Θράκη. Γενικώτερα ἀπέτυχε στό νά ἐμπεδώση στήν μειονότητα τήν πεποίθηση ὅτι ἦρθε γιά νά μείνη καί ὅτι δέν θά φύγη ἀπό ἐκεῖ ποτέ.

Ἀπέτυχε καί στήν οἰκονομική ἀνάπτυξη τῆς Θράκης. Ἀξιοποίησε λιγώτερο ἀπό ὅ,τι μποροῦσε τόν τουρισμό τῆς περιοχῆς. Ἄφησε ἀνεκμετάλλευτα πλούσια ἐδαφικά κοιτάσματα. Ἐπειδή ὅμως ἦταν ἰσχυρότατη ἡ ἐπιθυμία της γιά τήν ἀνάπτυξη τῆς Θράκης χορήγησε κεφάλαια σέ ἀετονύχηδες νά φτιάξουν καινούργια ἐργοστάσια. Τά ξεκίνησαν αὐτοί μέ ὑπερτιμολογήσεις καί τά ἐγκατέλειψαν κατόπιν ἄχρηστα κουφάρια ἐνθυλακώνοντας τά χρήματα πού εἶχαν πάρει.

Ἡ οἰκονομική ὑστέρηση τῆς Θράκης ἔκανε τούς Ἕλληνες κατοίκους της νά μεταναστεύουν σέ ἄλλες περιοχές τῆς Ἑλλάδας καί στήν Δυτική Γερμανία. Αὐτό συνδυασμένο μέ τήν ὑψηλότερη γεννητικότητα τῆς μειονότητας λειτούργησε εἰς βάρος τῆς ἀριθμητικῆς ὑπεροχῆς μας.

Οἱ ἐπιτυχίες τῆς Ἄγκυρας

Οἱ κυβερνήσεις τῆς γειτονικῆς χώρας, ἀσχέτως πολιτικῆς τους προέλευσης, ἐφάρμοσαν μιά μακρόπνοη πολιτική γιά νά μᾶς ἐκτοπίσουν ἀπό τήν Θράκη. Ἐκμεταλλεύθηκαν τήν ἐπιθυμία τῶν ἑλληνικῶν κυβερνήσεων νά διασώσουν στήν Τουρκία τό ἑλληνικό στοιχεῖο πού εἶχε ἀπομείνει καί ἔλαβαν ὡς ἀντάλλαγμα τήν ἀνοχή της νά ἀναπτύξουν δραστηριότητα πού ὑπερέβαινε ἐντελῶς τά δικαιώματά τους ἀπό τήν συνθήκη τῆς Λωζάννης.

Ὁ Γενικός Πρόξενος στήν Κομοτηνή ἔγινε ἕνα εἶδος συνδιοικητή τῆς Θράκης. Διηύθυνε τά σχολεῖα τῆς μειονότητας. Τούς ἔφερνε δασκάλους ἀπό τήν Τουρκία. Μοίραζε χρήματα σέ σωματεῖα τουρκικοῦ προσανατολισμοῦ. Καί στίς ἐκλογές διαχειριζόταν τίς ψήφους τοῦ μεγαλύτερου μέρους τῆς μειονότητας καί ἔσπευδαν Ἕλληνες ὑποψήφιοι βουλευτές νά παζαρεύουν τήν ὑποστήριξή του.

Στήν Θράκη λειτουργοῦν σωματεῖα πού δέν κρύβουν τά χωριστικά τους φρονήματα καί οἱ δικαστικές ἀποφάσεις γιά τήν διάλυση τους ἀκυρώνονται ἀπό τό Εὐρωπαϊκό Δικαστήριο Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων. Στήν πλευρά μας πέφτει τό βάρος νά μήν τίς ἐφαρμόζουμε.

Τουρκικές τράπεζες ἔλαβαν τήν ἄδεια νά ἐγκατασταθοῦν στήν Θράκη καί δανείζουν λεφτά στούς μειονοτικούς γιά νά ἀγοράζουν κτήματα ἀπό τούς δικούς μας.

Ἡ ἡγεσία τῆς Τουρκίας ἔρχεται κάθε τόσο σέ γιορτές τῆς μειονότητας, ὄχι μόνο τῶν Τούρκων, ἀλλά καί τῶν Πομάκων καί τῶν Ρομά, γιά τήν προώθηση τῆς ὁμοιογενοποίησης ὅλων τῶν ὁμάδων.

Στόν νομό τοῦ Ἕβρου, πού δέν εἶχε περιλάβει ὁ Βενιζέλος στήν συμφωνία γιά τήν διατήρηση τοῦ μουσουλμανικοῦ στοιχείου, προκειμένου νά μήν κινδυνεύει στήν μεθόριο ὁ στρατός μας σέ περίπτωση πολέμου νά βάλλεται ἐκ τῶν νώτων ἀπό ἐλεύθερους σκοπευτές, ἔχει γίνει διείσδυση μουσουλμάνων ἀπό τήν Ξάνθη καί τήν Ροδόπη μέ τουρκική προτροπή. Νά ἐμποδιστῆ ἡ ἐγκατάστασή τους στόν νομό τοῦ Ἕβρου δέν εἶναι δυνατόν, γιατί οἱ μουσουλμάνοι τῆς Θράκης εἶναι Ἑλληνες πολῖτες καί ὅπως μποροῦν ἄν θέλουν νά μετοικήσουν στήν Θεσσαλονίκη καί τήν Ἀθήνα, ἔχουν τό δικαίωμα νά ἐγκατασταθοῦν στό Διδυμότειχο καί τήν Ἀλεξανδρούπολη.

Τί πρέπει νά γίνη

Τό βιβλίο τοῦ κ. Λαυρέντζου εἶναι πλούσιο σέ προτάσεις. Σημειώνουμε ἐδῶ κάποιες ἀπό αὐτές. Τήν ὑπόδειξή του νά ἔρθουν νέα ἑλληνικά κεφάλαια γιά τήν ἀνάπτυξη τῆς Θράκης καί ἡ διάθεσή τους νά γίνεται ὑπό αὐστηρό κρατικό ἔλεγχο γιά νά πιάσουν τόπο. Θά προσέλθουν νά ἐργαστοῦν στίς νέες ἐπιχειρήσεις ἐργατοϋπάλληλοι ἀπό τήν ἄλλη Ἑλλάδα καί θά ἀναστραφῆ ἡ μετανάστευση τῶν Ἑλλήνων ἀπό τήν Θράκη. Τήν πρότασή του νά ἀναβαθμιστῆ ἡ ἑλληνική παιδεία τῆς περιοχῆς γιά νά αὐξηθῆ ἡ ἕλξη της γιά τούς μειονοτικούς. Νά γίνουν δημόσιοι ὑπάλληλοι μειονοτικοί πού θά στέλνονται νά ὑπηρετήσουν σέ μακρυνές ἑλληνικές ἐπαρχίες, ὅπου θά ἀφομοιώνονται οἱ οἰκογένες τους μέ τούς ντόπιους. Νά ὑποχρεώσουμε τό Προξενεῖο τῆς Κομοτηνῆς νά περιστείλη τήν δραστηριότητά του, πρᾶγμα πού εἶναι ἐφικτό, γιατί ἀπό τούς ἀλλεπάλληλους διωγμούς ἔχουν μείνει πιά στήν Πόλη ἐλάχιστοι Ἕλληνες καί γιατί ἐμεῖς εἴμαστε στήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση καί ἡ Τουρκία μένει ἀπέξω.

Ὅταν ὑπάρχουν Ἕλληνες μέ τόν πατριωτισμό καί τήν ἐνθουσιώδη δραστηριότητα τοῦ κ. Λαυρέντζου – καί δέν εἶναι ὁ μόνος - ἕνα ρηξικέλευθο πρόγραμμα γιά τήν ὑπέρβαση τῶν δυσκολιῶν μας στήν Θράκη γίνεται ρεαλιστικό.

α.δ.

ΛΕΑΝΔΡΟΣ ΣΛΑΒΗΣ: Νεουργίας αναγκαιότης

("Νέα Αγχίαλος"/τεύχος 81/Οκτώβριος – Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2013)

 

«Αν είχες δει την ταινία του χίλια εννιακόσια τόσο θα καταλάβαινες τη διαφορά!», «Αυτό είναι έργο. Τύφλα να’χει η εκδοχή της δεκαετίας του πενήντα που μας πλασάρανε για αριστούργημα.», «Πάλι φεσωθήκαμε. Εγώ είχα δει το ανέβασμα του ίδιου έργου σε σκηνοθεσία του δείνα και με διανομή που δεν βρίσκεις σήμερα.», «Και που να’κουγες το ίδιο κομμάτι με τον τάδε, πού’χα ακούσει φοιτητής ακόμα.», «Είχες δει και συ εκείνη την παράσταση; Μην μου πεις, φτωχός συγγενής της σημερινής.»…

Στατιστικά θα είναι ελάχιστοι αυτοί που δεν έχουν ακούσει κάποια παρόμοια κρίση στο διάλειμμα μιας κινηματογραφικής ταινίας, στο φουαγιέ ενός θεάτρου ή σε κάποιο μπαράκι μετά από μία συναυλία. Δεν υπάρχει περίπτωση να γυριστεί ταινία με το ίδιο θέμα με κάποια άλλη που μετρά μερικές δεκαετίες ζωής (κάτι που συμβαίνει όλο και πιο συχνά όσο περνάνε τα χρόνια), να ανέβει μια θεατρική παράσταση έργου που έχει ξαναπαιχτεί (κάτι αναπόφευκτο ιδιαίτερα για έργα του κλασικού ρεπερτορίου) ή να παιχτεί μια μουσική σύνθεση από σύγχρονους ερμηνευτές (κάτι μοιραίο εξαιτίας του περιορισμένου αριθμού των δημοφιλών μελωδιών) και να μην αποτελέσει αντικείμενο σύγκρισης με τις προηγούμενες εκδοχές της. Εκείνο που εντυπωσιάζει, μάλιστα, είναι το ότι οι θετικές απόψεις υπέρ της νέας ή μιας παλιάς εκδοχής δεν μπαίνουν στο κλασικό καλούπι του ηλικιακού διαχωρισμού, στο πλαίσιο του οποίου και εφόσον η παλιά εκδοχή είναι προσιτή και στις νεότερες γενιές τίποτε δεν αποκλείει το να προτιμηθεί από έναν νεαρής ηλικίας φιλότεχνο. Αντίστοιχα, δεν είναι απίθανο να επιλέξουν τη νέα πολλοί προχωρημένης ηλικίας, κι ας μην έχουν φυλλορροήσει οι αναμνήσεις τους.

Το θέμα, βέβαια, δεν είναι αυτή καθ’εαυτήν η σύγκριση, αλλά το πρόβλημα που συνεπάγεται, δηλαδή κατά πόσον είναι σκόπιμη η νέα παραγωγή όσο είναι προσβάσιμη η παλιότερη. Και το ερώτημα δεν περιορίζεται μόνο σε εκτελέσεις έργων, όπως κάποιος θα νόμιζε εύλογα. Καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα προϊόντων του πνεύματος και της τέχνης. Φυσικά από τον προβληματισμό εξαιρούνται αυτά των οποίων η αξία είναι ενσωματωμένη στην αρχική τους μορφή. Ένας ζωγραφικός πίνακας ή ένα γλυπτό δεν συγκρίνεται με τις κόπιες του. Αυτές είναι χρήσιμες μόνο για να δίνουν μια ιδέα του αρχικού έργου, χωρίς τις συνέπειες της φθοράς του χρόνου ή της δράσης των βανδάλων… Ή, έστω, για να μπορούν να πάρουν μια γεύση του έργου όσοι δεν πρόκειται να μπορέσουν να απολαύσουν ποτέ τους το πρωτότυπο.

Στο πρωτότυπο βρίσκεται κτ’αναλογίαν και η γοητεία ενός γραπτού κειμένου. Η μεταφορά της αρχικής διατύπωσής του σε νεώτερη μορφή της γλώσσας έχει νόημα μόνον όταν η τελευταία δεν είναι πλέον κατανοητή, δηλαδή μετά την πάροδο μεγάλου χρονικού διαστήματος… Με την θλιβερή ελληνική εξαίρεση όπου οι ακρότητες της γλωσσικής μεταρρύθμισης οδήγησαν στην ανάγκη “μετάφρασης” έργων ηλικίας ολίγων δεκαετιών!

Με τα υπόλοιπα, όμως, τι γίνεται; Σε το χρειάζεται μία νέα σκηνοθεσία ενός θεατρικού ή κινηματογραφικού έργου, μια νέα μουσική επένδυση ή μια νέα σκηνογραφία μιας παράστασης, μια επιπλέον χορογραφία μιας μουσικής μπαλέτου, μια νέα διεύθυνση μιας μουσικής σύνθεσης, μια νέα μετάφραση ενός ξενόγλωσσου μυθιστορήματος, αλλά και μια νέα μουσειογραφία μιας ομάδας εκθεμάτων κ.λπ., όταν είναι διαθέσιμη, προσιτή και αναπαράξιμη (με αναβίωση, αντιγραφή, αναπαραγωγή, ανατύπωση, επανέκθεση κ.ά.) μία εγνωσμένης αξίας προγενέστερη εκδοχή τους;

Η πιο πρόχειρη και πεζή απάντηση είναι: «για να δουλέψουν και οι νέοι»! Μια δεύτερη, πιο κακεντρεχής και με πιο περιορισμένο πεδίο αναφοράς, είναι: «για να μην εισπράττουν πνευματικά δικαιώματα κάποιοι κληρονόμοι για κάτι για το οποίοι δεν έχουν κοπιάσει διόλου».

Αν, ωστόσο, παραμεριστούν οι απαντήσεις αυτού του είδους που προσιδιάζουν περισσότερο σε χαριτολογήματα, από μία πιο ενδελεχή προσέγγιση του θέματος θα προέκυπτε ότι δεν υφίσταται απάντηση με γενική εφαρμογή. Κάθε περίπτωση είναι ιδιάζουσα και, στην καλύτερη περίπτωση, επιδεκτική μιας ομαδοποίησης με άλλες παρεμφερείς. Ο βασικός διαχωρισμός πάντως αφορά το κατά πόσον πρόκειται για “ζωντανή” παραγωγή ή για “κονσέρβα”.

Για την πρώτη κατηγορία η απάντηση είναι κατά το μάλλον ή ήττον αυτονόητη: η νέα δημιουργία είναι αναπόφευκτη. Έτσι, για παράδειγμα, είναι ανέφικτο ένα πανομοιότυπο ανέβασμα μιας παράστασης (θεάτρου, όπερας, μπαλέτου, μιούζικαλ κ.λπ.) μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, ακόμα δε και αν είναι εν ζωή όλοι οι συντελεστές της. Ο προγάστωρ πλέον πρωταγωνιστής του παρελθόντος και η τροφαντή συμπρωταγωνίστριά του δεν θα μπορούν να παίξουν τον “Ρωμαίο” και την “Ιουλιέττα” της νιότης τους, το πάλαι ποτέ “αηδόνι” δεν θα μπορεί να πιάσει τις νότες της μελωδίας με την οποία είχε σαγηνεύσει κάποτε το κοινό, οι χορευτές και οι χορεύτριες θα έχουν αναπόφευκτα βαρύνει κ.ο.κ. Ακόμα, λοιπόν, και σε αυτήν την περίπτωση η λύση θα συμπεριλαμβάνει αναδιανομή ρόλων, προσθαφαιρέσεις συντελεστών, προσαρμογή του ανεβάσματος στην νέα σύνθεση… Τουτέστιν, μια έστω και μερική δημιουργική παρέμβαση.

Αλλά ακόμα και σε περιπτώσεις που τα χρόνια που μεσολάβησαν δεν παίζουν φαινομενικά καθοριστικό ρόλο, η επανάληψη με “καρμπόν” είναι ανέφικτη. Ακόμα και ο ίδιος ο ερμηνευτής ή εκτελεστής δεν αποδίδει απόλυτα όμοια ένα έργο μια δεύτερη φορά. Με την πάροδο του χρόνου, άλλοτε μεν έχουν αλλοιωθεί τόσο τα φυσικά χαρακτηριστικά του όσο και ο τρόπος ερμηνείας ή εκτέλεσης, άλλοτε δε η καλλιτεχνική/πνευματική ωρίμαση του επιβάλλει την διαφορετική προσέγγιση του ρόλου ή του έργου. Ενίοτε, μάλιστα, η διαφοροποίηση επιβάλλεται από την επιθυμία αποφυγής της τυποποίησης.

Η κατάσταση περιπλέκεται όταν πρόκειται για έργα που μπορούν να προσφερθούν σε “κονσέρβα”, δηλαδή να αναπαραχθούν στην αρχική τους ακριβώς μορφή, όπως για μουσικά κομμάτια που κυκλοφορούν σε δίσκο (ή, πλέον, σε άυλη διαδικτυακή μορφή), για ταινίες που είναι προσιτές και αυτές σε δίσκο (ή, πλέον, σε επίσημους ή λαθραίους ιστότοπους), για βιβλία που κυκλοφορούν σε μετάφραση. Ποιος ο λόγος, σε αυτές τις περιπτώσεις, μιας νέας ηχογράφησης, ενός νέου γυρίσματος ή μιας νέας μετάφρασης, όταν το κοινό δεν έχει δυσκολία να προμηθευθεί (και να απολαύσει) με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο την κλασική εκδοχή;

Η πρώτη αντίδραση θα ήταν ότι κάθε νέα απόπειρα είναι περιττή και καταδικασμένη. Ωστόσο, αν το καλοεξετάσει κανείς, θα δει ότι αυτή η αντίδραση έχει τα τρωτά της, γιατί, όπως αποδεικνύει η εμπειρία, το νέο μπορεί κάλλιστα να προσφέρει κάτι άξιο λόγου, αν όχι εφάμιλλο ή και καλύτερο από το μέχρι τότε κλασικό. Και κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει το αποτέλεσμα.

Πρόσθετα, ο κάθε παράγων ενός έργου έχει το δικαίωμα να προσφέρει την δική του άποψη μέσω της ερμηνείας του και να αναμετρηθεί με τα “ιερά τέρατα” του παρελθόντος, ακόμα και αν κινδυνεύει να γελοιοποιηθεί. Με αντάλλαγμα, βέβαια, να διδαχθεί από την αντιπαραβολή. Άλλωστε, είναι ο μόνος αρμόδιος για να επιλέξει αν θα πάρει ή όχι το ρίσκο. Αντίστροφα δε, το κοινό είναι το μόνο αρμόδιο για να επιλέξει ανάμεσα στις εκδοχές που του προσφέρονται. Αρκεί να του προσφέρονται όλες! Το νέο εμπλουτίζει την πολλαπλότητα, δηλαδή την συνύπαρξη περισσοτέρων επιλογών, η οποία προσφέρει το μέσο και το μέτρο, δηλαδή τις βάσεις, της αναγκαίας σύγκρισης, η οποία είναι απαραίτητη για να αποδειχθεί εάν εξακολουθεί να ισχύει η καταξίωση και η υπεροχή μιας παλιότερης εκδοχής (ερμηνείας, εκτέλεσης, απόδοσης κ.λπ.). Αρκεί, βέβαια, να μην αναιρείται η δυνατότητα της σύγκρισης, δηλαδή να μην “εξαφανίζεται” από την αγορά κάθε προηγούμενη εκδοχή για χάρη της οικονομικής επιτυχίας της νέας! Ή να μην επισκιάζεται (ή “θάβεται”) η πρωτότυπη εκδοχή για να μην κλονισθεί η κυριαρχία ορισμένων κυκλωμάτων σε μία αγορά, όπως συμβαίνει τις τελευταίες δεκαετίες με τα, κατά κανόνα κατώτερα ποιοτικά, αμερικανικά “remake” ευρωπαϊκών (και όχι μόνον) ταινιών. Με την επισήμανση ότι η οικονομική πλευρά είναι μία ήσσων παράμετρος στην αναγκαιότητα διαφύλαξης (στο βαθμό που είναι εφικτή) των αριστουργημάτων (και όχι μόνον) του παρελθόντος και της παροχής της δυνατότητας στις νεότερες γενιές να έχουν πρόσβαση σε αυτές. Ο βασικός λόγος είναι η δυνατότητα που πρέπει να έχουν οι εκάστοτε νεότερες γενιές να έρχονται σε επαφή με τα διατηρήσιμα έργα της πνευματικής και καλλιτεχνικής παραγωγής των παλαιοτέρων και να επωφελούνται σε γνώση και εμπειρία από τον πνευματικό και αισθητικό πλούτο που κουβαλούν.

Υπάρχει, όμως, και ένας ακόμα γενικότερος λόγος που συνηγορεί στην ενθάρρυνση των νέων τολμητιών. Αυτοί είναι οι πλέον κατάλληλοι για να καλλιεργήσουν ευρύτερα στις νεότερες γενιές την αγάπη για τις τέχνες και τα γράμματα και, με αυτόν τον τρόπο, να τις φέρουν κοντά ακόμα και σε κλασικές μορφές τους, από τις οποίες νιώθουν αποξενωμένοι. Κι αν αποτύχουν; Ε, και αυτό είναι μέσα στο πρόγραμμα!

ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ: Συσπείρωση

("Ἐφημερίδα τοῦ Κ.Σ.Μ."/τεῦχος 169/Δεκέμβριος 2013)

Ἀποτελοῦν πιά τήν μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία αὐτοί πού ἔχουν συνειδητοποιήσει, ὅτι ἡ τάξη τῶν πολιτευτῶν πού κυβερνᾶ τήν χώρα δέν εἶναι εἰς θέσιν νά τήν βγάλει ἀπό τήν δεινή κρίση, στήν ὁποίαν τήν ὁδήγησε.

Ἡ τάξη τῶν πολιτευτῶν εἶναι ἐπικεντρωμένη στήν προσπάθεια τῆς κατάκτησης ἤ τῆς διατήρησης τῶν ἐξουσίας. Δέν ἀποκτᾶ μιά εὐρύτερη εἰκόνα τῶν προβλημάτων. Ἀλλά καί δέν διστάζει νά κάνει ἐν γνώσει της, στό παιγνίδι γιά τήν ἐξουσία, πράξεις πού βλάφτουν τό κοινό, τό ἐθνικό συμφέρον.

Ἀπό τήν πλειοψηφία πού θέλει τήν ἀνανέωση, μιά μερίδα δέν ἔχει τήν γενναιότητα νά ἀπαρνηθῆ τίς ρουσφετολογικές συνδέσεις της ἤ νά ἐγκαταλείψη τούς κομματικούς χώρους στούς ὁποίους ἔχει μεγαλώσει καί τούς αἰσθάνεται σάν εἶδος οἰκογενειακοῦ περιβάλλοντος. Πολλοί περισσότεροι ὅμως πιστεύουν στήν ἐπιτακτική ἀνάγκη τῆς δημιουργίας ἑνός καινούργιου κόμματος μέ τά χαρακτηριστικά τοῦ πατριωτισμοῦ, τῆς ἀνιδιοτέλειας καί τῆς ὀρθολογικῆς πολιτικῆς σκέψης.

Δέν διαθέτουμε, δυστυχῶς, στήν ἐποχή μας ἕναν Βενιζέλο, πού τό 1910 λειτούργησε σάν μαγνήτης καί φυσικός ἡγέτης ὅλων ἐκείνων πού ζητοῦσαν τήν ἀνόρθωση.

Στίς προσεχεῖς ἐκλογές, πού θά γίνουν σέ λίγους μῆνες, θά ἐπικρατήση ἡ ἐπαγγελία τῆς ἀλλαγῆς. Καί ἐκεῖνοι πού θέλουν νά μήν ἀλλάξη τίποτα, θά μεταμφιεσθοῦν σέ φλογερούς ὑπέρμαχους τῆς ἀλλαγῆς.

Ἄν αὐτοί πού τήν θέλουμε πραγματικά, κατεβοῦμε κατατμημένοι σέ ἕνα γαλαξία ὁμάδων καί οἱ ὁποῖες θά διαγωνίζονται μεταξύ τους γιά τό ποιά εἶναι ἡ πιό αὐθεντική, δέν θά πείσουμε καί ἡ προσπάθεια θά εἶναι καταδικασμένη. Χρειάζεται, λοιπόν, νά ἐπιταχύνουμε τίς ἐπαφές καί τίς συνεννοήσεις μαζί μας γιά νά ἄρουμε τίς μικροδιαφορές τῶν ἀντιλήψεων μας καί νά συγκροτήσουμε τό σχῆμα πού θά μπορεῖ νά φέρη εἰς πέρας τήν μεγάλη ἀλλαγή. Ὁ χρόνος πιέζει...