ΛΕΑΝΔΡΟΣ ΣΛΑΒΗΣ: Το παιχνίδι των διαφορών

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 164/Φεβρουάριος 2013)

Αντίθετα με ό,τι συνέβη σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν, οι αντιδράσεις που ξεσήκωσε το θεατρικό έργο «Corpus Christi» δεν το ωφέλησαν και κατέβηκε άρον-άρον, προς τέρψιν, προφανώς της μονόπλευρα υπερευαίσθητης μερίδας της Εκκλησίας (και των ανεγκέφαλων θρησκόληπτων που χειραγωγεί), καθώς και των μισαλλόδοξων “χρυσαυγιτών”. Άλλοτε, ακόμα και μία φωτογραφία ενός έξαλλου ρασοφόρου έξω από μία κινηματογραφική ή θεατρική αίθουσα θα αρκούσε για να σπάσει τα ταμεία η παράσταση. Αυτή τη φορά, τα μόνα που έσπασαν ήταν η σχετική παράδοση και το “έρκος οδόντων” πολλών λάλων, με αποτέλεσμα να (ξε)φύγουν ουκ ολίγα άστοχα “έπη”. Πρωταγωνίστησαν αυτοί που κατά καιρούς αποδίδουν την άνοδο της ρατσιστικής ακροδεξιάς στην νομιμοποίηση των θέσεών της από μία δεξιά και ξενοφοβική στροφή των κεντροδεξιών και, γενικότερα, των αστικών κομμάτων, παραβλέποντας τις βαθύτερες και πιο απτές αιτίες της.
Αν, όμως, ισχύει έστω και μερικά ο ισχυρισμός τους, γιατί να μην ισχύει πολύ περισσότερο το ότι η παθητική αποδοχή των μεθόδων αυτής της βίαιης ακροδεξιάς οφείλεται στη νομιμοποίησή τους (αν όχι στην αποθέωσή τους) από τους ίδιους που καταγγέλλουν ανερυθρίαστα σήμερα τους ακροδεξιούς μιμητές τους; Ακόμα και σε λεκτικό επίπεδο.
Γιατί σε τι διαφέρει η «χωματερή της Ιστορίας», όπου ξαποστέλλει ιδεολογικούς της αντιπάλους ακροδεξιά ιστοσελίδα («Πάρτε το απόφαση, ΤΕΛΕΙΩΣΑΤΕ, οριστικά και αμετάκλητα! Γρήγορα στη χωματερή της Ιστορίας!»), από «το χρονοντούλαπο της Ιστορίας», όπου κομπορρημονούσε ότι είχε στείλει τους πολιτικούς αντιπάλους του ο αρχιδημαγωγός της “Αλλαγής”; Σε τι διαφέρει η τηλεοπτική αποστροφή βουλευτή της «Χρυσής Αυγής», που δικαιολογούσε τα επεισόδια έξω από την θεατρική αίθουσα όπου παρουσιαζόταν το έργο, ότι υπάρχει ένα όριο που δεν θα επιτρέπουν να ξεπεραστεί, από το προ ετών επιχείρημα της γενικής γραμματέως του ορθόδοξου κομμουνιστικού κόμματος, που δικαιολογούσε την παρεμπόδιση εκδήλωσης σε πανεπιστημιακό χώρο, ότι μπορεί το άσυλο να εξασφαλίζει την ελεύθερη διακίνηση των ιδεών, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ο καθένας μπορεί να λέει ό,τι θέλει; Σε τίποτε άλλο πέρα από την ιδεολογική προέλευση των αυτόκλητων λογοκριτών κάθε περίπτωσης!
Σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο τώρα, ας περιορισθεί το έναυσμα στην ακόλουθη αναφορά ενός μη ακραίου σχολιαστή, η οποία, ωστόσο, συμπυκνώνει τον ορυμαγδό των υπόλοιπων αντιδράσεων: «Το “Corpus Christi” διέκοψε τις παραστάσεις του, θύμα της σωματικής, ψυχολογικής και ιδεολογικής βίας της Ακροδεξιάς. Ασφαλώς και είναι ήττα της κοινωνίας που μέσα από τη συγκεκριμένη περίπτωση έδειξε την παντελή αδυναμία της να προστατεύσει την ελευθερία των ιδεών και της τέχνης.»
 Γιατί ήταν θύμα «σωματικής, ψυχολογικής και ιδεολογικής βίας» το “Corpus Christi” και δεν ήταν και η ταινία “Ελένη”, την προβολή της οποίας για να την δει κάποιος έπρεπε να περάσει από τον κλοιό της ΚΝΕ και να αποφύγει μέχρι και τρικλοποδιές; Μήπως, μόνο και μόνο, λόγω της πολιτικής τοποθέτησης αυτού που την ασκούσε;
Γιατί δεν είναι θύμα «σωματικής, ψυχολογικής και ιδεολογικής βίας» η ίδια ταινία, την οποία δεν έχει τολμήσει να προβάλει κάποιο (ιδίως κρατικό) κανάλι, τη στιγμή που προβάλλει επανειλημμένα ένα σωρό ανοησίες;
Γιατί είναι «ήττα της κοινωνίας που μέσα από τη συγκεκριμένη περίπτωση έδειξε την παντελή αδυναμία της να προστατεύσει την ελευθερία των ιδεών και της τέχνης.» η διακοπή των παραστάσεων του συγκεκριμένου έργου και δεν ήταν «ήττα της κοινωνίας» η δυναμική (μόλις το 2004!) ματαίωση από ομάδες κρούσης του Κ.Κ.Ε. της παρουσίασης του συλλογικού έργου “Η Μαύρη Βίβλος του Κομμουνισμού” γάλλων συγγραφέων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και η μεταφορά της εκδήλωσης σε ξενοδοχείο της συμπρωτεύουσας;
Γιατί δεν ήταν «ήττα της κοινωνίας» η πολύωρη ομηρία από Κνίτες και αναρχοαριστερούς (που πρόσκεινται στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α. πια) του κοινού της παρουσίασης το 2005 στο Αμφιθέατρο Γκίνη του Πολυτεχνείου του βιβλίου “Το Χαμένο Τμήμα – Ιχνηλάτηση ελληνικής σοσιαλδημοκρατίας 1972-1990”;
Γιατί δεν ήταν «ήττα της κοινωνίας» η με συνοδεία προπηλακισμών και βιαιοπραγιών εκδίωξη το 1999, μετά από "κάλεσμα της Πανσπουδαστικής", από το Πανεπιστήμιο Πατρών του συνεδρίου των Γραφείων Διασύνδεσης ΑΕΙ – ΤΕΙ με θέμα “Επιλογή, προσέλκυση και στελέχωση στην ελληνική αγορά εργασίας” και η μεταφορά του σε άλλο χώρο; Και γιατί δεν είναι κατ’εξοχήν «ήττα της κοινωνίας» η ματαίωση των εκλογών στο Πολυτεχνείο μόλις τον Δεκέμβριο του 2012 από τους “τραμπούκους” που το διαφεντεύουν με το “έτσι θέλω” εδώ και χρόνια και δεν θέλουν να χάσουν το ταμπούρι τους;
Δεν ήταν γιατί, απλά, οι θερμοκέφαλοι αυτεπάγγελτοι ιεροεξεταστές της χορείας των πάσης φύσεως συνιστωσών της αντιδημοκρατικής ελληνικής αριστεράς έχουν (ή, μάλλον, είχαν) καταφέρει να σφετεριστούν την αποκλειστική έκφραση της “κοινωνίας”. Με αυτόν τον τρόπο η πραγματική κοινωνία υπέστη μία σειρά από “ήττες” του τύπου αυτών που προαναφέρθηκαν, μακριά από τους προβολείς της δημοσιότητας, χωρίς τηλεοπτικές αντιπαραθέσεις και δίχως να ιδρώσει το αυτί αυτών που σήμερα οδύρονται για τον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας του βιασμού της «ελευθερίας των ιδεών και της τέχνης.»!
Τώρα, όμως, είναι αργά. Πρακτικές που νομιμοποιήθηκαν, κυρίως λόγω «ψυχολογικής και ιδεολογικής βίας», δεν ξεριζώνονται εύκολα. Και είναι δύσκολη η καταγγελία τους από εκείνους που δεν διστάζουν ακόμα και σήμερα να καταφεύγουν, ευκαιρίας δοθείσης, σε αυτές ή να μην βρίσκουν τη δύναμη να τις καταδικάσουν όταν καταφεύγουν σ’αυτές φίλιες τους δυνάμεις. Γιατί, με αυτή την ευκαιρία, σε τι διαφέρει ο ξυλοδαρμός ενός σκουρόχρωμου μετανάστη από ακροδεξιούς από τον ξυλοδαρμό των φοιτητών και των καθηγητών, οι οποίοι επιχείρησαν να καθαρίσουν από τα σκουπίδια που συσσώρευσε η απεργία των καθαριστών πανεπιστημίου της συμπρωτεύουσας, από τους ακροαριστερούς εγκάθετους των τιμητών των πρώτων που έχουν αναλάβει εργολαβικά την διατήρηση της “τάξης” (των) στους πανεπιστημιακούς χώρους; Σε τίποτε άλλο πέρα από την πηγή της μισαλλοδοξίας που τους δέρνει!
Σε τι διαφέρει η «character demolition», της όποιας είναι θύμα – όπως καταγγέλλει – θορυβώδης νεόκοπος βουλευτής της παλαβής αριστεράς, από τη συστηματική προσφυγή των ομοϊδεατών του σε πρακτικές αυτού του είδους εδώ και τέσσερις δεκαετίες για να προϊδεάσουν αρνητικά την κοινή γνώμη; Ας μελετήσει μόνο την ακόλουθη περικοπή μιας από αυτές: «συνιδρυτής του μεγάλου δικηγορικού γραφείου του …… (του φιλοβασιλικού και φίλου του πρώην προέδρου της Δημοκρατίας …………, που, με τις ευλογίες των πάντων, ανέλαβε τη διοργάνωση των …….).», δηλαδή μιας «personality demolition» που δεν είχε καμία σχέση με το ποιόν και τις ικανότητες του ατόμου, στο οποίο αναφερόταν!
Δεν υφίσταται θέμα ταύτισης των δύο άκρων (παρά τον αγαστό συναγελασμό τους σε εκδηλώσεις που χαρακτηρίζονται από έκτροπα), ούτε ιδεολογικής ισοπέδωσης. Υφίσταται, όμως, ένα άλλο θέμα: της αδυναμίας ορισμένων αριστερών να αντιληφθούν ότι, αν νομιμοποιούν κάποιες απεχθέστατες πρακτικές όταν “έχουν το πάνω χέρι”, αυτές μπορεί να στραφούν ακόμα και εναντίον τους αν “γυρίσει ο τροχός” (έστω και λίγο). Και τότε, αν «μάχαιραν έδωκαν», ενδέχεται «μάχαιραν να λάβωσιν», αν και κατά κανόνα, ανεξάρτητα από το ποιος «μάχαιραν δίδει» κάθε φορά, «μάχαιραν λαμβάνει» η δημοκρατία, η ελευθερία και, συνοπτικά, η κοινωνία!

Γράμμα 25: Ἁπλῆ Ἀναλογική !

Γράμμα τοῦ Κέντρου Σοσιαλιστικῶν Μελετῶν σ’αὐτούς πού θέλουν τήν ἀλήθεια 25
 

Ὑπάρχει πόλωση στήν κοινή γνώμη. Ἡ παρατεινόμενη οἰκονομική κρίση τροφοδοτεῖ τά δύο ἄκρα τοῦ πολιτικοῦ φάσματος. Αὐτό γεννᾶ τόν κίνδυνο τά δύο ¨κόμματα ἐξουσίας¨ στήν προσπάθειά τους νά κερδίσουν τίς ἐκλογές νά κάνουν ἕνα μεγάλο ἄνοιγμα ἡ Νέα Δημοκρατία πρός τήν ἄκρα δεξιά καί ὁ Σύριζα πρό τήν ἄκρα ἀριστερά. Ἡ Βουλή πού θά ψηφισθεῖ ὑπό αὐτές τίς συνθῆκες θά εἶναι ἀκόμη περισσότερο πολωμένη ἀπό τήν κοινή γνώμη καί ὅποια καί νά εἶναι ἡ πλειοψηφία της θά προκληθεῖ μία ἐμφυλιοπολεμική ἀτμόσφαιρα.

Τήν πόλωση μέ τούς κινδύνους πού ἐγκυμονεῖ, μποροῦσε νά ματαιώσουμε μέ τήν Ἁπλῆ Ἀναλογική. Μέ τό σύστημα τῆς ἁπλῆς ἀναλογικῆς στήν ἁπλούστερη μορφή του. Τά μικρότερα κόμματα, πού τούς ἁρπάζει ἕδρες τό μπόνους τοῦ πρώτου κόμματος, ἔχουν κάθε συμφέρον σ’αὐτήν τήν ἀλλαγή καί θά τήν ψηφίσουν πρόθυμα. Τά δύο ¨κόμματα ἐξουσίας¨ θά ἔχουν μέν στήν ἑπόμενη Βουλή λιγώτερους βουλευτές καί θά σπρωχθοῦν σέ κάποιο εἶδος συνεργασίας, πού θά διατηρήσει τήν σχέση μας μέ τήν Εὐρωπαϊκή Ἕνωση, ἐναντίον τῆς ὁποίας τάσσονται τά δύο ἄκρα, ἀλλά θά διαφύγουν τό καθένα τόν κίνδυνο νά ἀναλάβει τήν ἐξουσία μέ δεμένα τά χέρια του ἀπό τήν ἀνάπτυξη τῶν δύο ἄκρων.

Γράμμα 24

Γράμμα τοῦ Κέντρου Σοσιαλιστικῶν Μελετῶν σ’αὐτούς πού θέλουν τήν ἀλήθεια 24

Ἡ ἐκλογή τοῦ κ. Ἀναστασιάδη, τοῦ ΔΗΣΥ, στήν προεδρία τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας ἀναμενόταν. Ὁ κ. Χριστόφιας, τοῦ ΑΚΕΛ, τοῦ παρέδωσε τήν ἐξουσία μέ τήν οἰκονομία τῆς Κύπρου σέ μεγάλο χάλι. Ἐκεῖ πού ἄλλοτε ἦταν τόσο ἀνθηρή, πού ἡ Κυπριακή Δημοκρατία εἶχε ζητήσει τήν ἔνταξή της στήν Ε.Ε. μόνο γιά νά ἐνισχύσει τήν θέση της ἀπέναντι τῆς Τουρκίας, ἐπί κ. Χριστόφια βρέθηκε στήν ἀνάγκη νά προσφύγει στήν οἰκονομική βοήθεια τῶν εὐρωπαίων ἑταίρων καί νά δεχθεῖ τίς δεσμεύσεις ἑνός Μνημονίου.

Ἡ οἰκονομική βοήθεια ἀπό τήν Ε.Ε. σημαίνει καί περιορισμό τῆς ἐλευθερίας τῶν διεθνοπολιτικῶν χειρισμῶν τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας. Μέ τήν διάθεση πού ἔχουν οἱ ἑταῖροι μας νά ¨τακτοποιοῦν¨ ὅλες τίς ἐκκρεμότητες, θά ἐπιδιώξουν τήν νεκρανάσταση τοῦ Σχεδίου Ἀννάν. Ἐκείνου πού κατόρθωσε νά ματαιώσει μέ μεγάλη μαεστρία ὁ ἀείμνηστος Τάσσος Παπαδόπουλος. Γνωστοῦ ὄντως ὅτι τήν ἐποχή ἐκείνη ὁ κ. Ἀναστασιάδης εἶχε ταχθεῖ ὑπέρ τοῦ Σχεδίου, ἡ δήλωση τοῦ προέδρου τῆς Κομμισιόν περί ἀταλάντευτης ὑποστήριξης της στίς προσπάθειες γιά τήν ἐπίτευξη μόνιμης λύσης τοῦ Κυπριακοῦ μέ τήν ἐπανένωση τῆς Κύπρου, εἶναι ἕνα τρομακτικό μήνυμα.

Θά τεθεῖ σέ κίνηση ἡ διαδικασία γιά τήν ἀπώλεια τῆς ἑλληνικῆς ταυτότητας τοῦ μέρους τοῦ νησιοῦ πού ἔχει μείνει ἑλληνικό καί τήν συγχώνευσή του μέ τό ἄλλο κομμάτι τῆς Κύπρου πού κατοικεῖται ἀπό μετανάστες πού ἔχουν ἔρθει ἀπό τήν Τουρκία. (Οἱ Τουρκοκύπριοι ἔχουν πρό πολλοῦ ἐγκαταλείψει τό ἔδαφος πού κατέχει ὁ τουρκικός στρατός.)

Ἡ διαδικασία αὐτή ὅμως ἀπαιτεῖ τήν σύμπραξη τῆς Κυπριακῆς Βουλῆς. Καί ἡ μεγάλη πλειοψηφία τῶν μελῶν της, ἀσχέτως κομματικῆς προέλευσης, ἀντιλαμβάνονται τό τί θά σημαίνει ἡ ἐγκαθίδρυση ἑνός κράτους, τό ὁποῖο θά εἶναι κάτι σάν διεθνές προτεκτορᾶτο, καί ὁ ἑλληνοκυπριακός λαός δέσμιος. Στήν ἀντίσταση τῆς κυπριακῆς βουλῆς συγκεντρώνονται οἱ ἐλπίδες μας.

Γράμμα 23

Γράμμα τοῦ Κέντρου Σοσιαλιστικῶν Μελετῶν σ’αὐτούς πού θέλουν τήν ἀλήθεια 23

Ἡ πανελλαδική ἀπεργία τῆς 20ης Φεβρουαρίου, ὅπως προκύπτει ἀπό τήν μελέτη ὅλης τῆς εἰδησεογραφίας, δικαιοῦται νά καταλάβει προέχουσα θέση στήν λίστα τῶν ἀποτυχημένων ἀπεργιῶν.

Οἱ δημόσιοι ὑπάλληλοι καί οἱ μαθητές τήν ἐτήρησαν εὐχαρίστως, ἀλλά ἡ παραγωγική μηχανή τῆς χώρας δέν σταμάτησε νά λειτουργεῖ. Ἀκόμη καί κάποιες τράπεζες πού δέν ὑποτάσσονται στά κελεύσματα τῆς ὁμοσπονδίας συνέχισαν νά ἐξυπηρετοῦν τό κοινό. Μερικοί μαγαζάτορες μόνο, ὀπαδοί τῶν ΣΥΡΙΖΑ καί τοῦ ΚΚΕ, ἔδιωξαν τό προσωπικό τους ἀπό τό μαγαζί καί κατέβασαν τά ρολά γιά νά ἐνισχύσουν τίς διαδηλώσεις, πού ὑπῆρξαν πενιχρές. Ἡ ἐναντίωση στήν ἀπεργία δέν εἶχε πολιτικό κίνητρο, ἦταν ἡ λογική ἀντίδραση στά πολιτικά κίνητρα αὐτῶν πού κήρυξαν τήν ἀπεργία.

Ἐκεῖ πού ἡ ἀπεργία ἐπέτυχε ἀπολύτως ἦταν:

• Στήν παρεμπόδιση τῆς κυκλοφορίας στό κέντρο τῆς πόλης.

• Στήν ἀποκοπή τῶν νησιῶν ἀπό τήν στεριανή Ἑλλάδα.

• Στήν ταλαιπωρία τοῦ κοσμάκη πού δέν διαθέτει τροχοφόρα.

• Στό ἀνέβασμα τοῦ κόστους διακίνησης ἀγαθῶν καί ὑπηρεσιῶν.

• Στήν αὔξηση τοῦ ἀριθμοῦ τῶν τουριστῶν πού δέν θά ἔρθουν ἐφέτος στήν Ἑλλάδα μετά τήν εἰκόνα τῶν συμπλοκῶν μέ τήν ἀστυνομία τήν ἡμέρα ἐκείνη, τῶν κάδων πού καίονταν, τήν ἀδρανοποίηση τῶν συγκοινωνιακῶν μέσων κλπ, τά ὁποῖα τά τηλεοπτικά συνεργεῖα (πλήν αὐτῶν τῶν ὁποίων ἔσπασαν τίς μηχανές τους οἱ πιό ἐνθουσιώδεις διαδηλωτές) μετέδωσαν σέ ὅλη τήν γῆ.

ΛΕΑΝΔΡΟΣ ΣΛΑΒΗΣ: Ζορμπάς ο… ανθέλληνας!

("Νέα Αγχίαλος"/τεύχος 77/Οκτώβριος – Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2012)

 

Τον Αλέξη Ζορμπά (ή όπως αλλιώς τον έλεγαν στην πραγματικότητα) δεν είχα την τιμή να τον συναναστραφώ. Ούτε καν να τον γνωρίσω δια ζώσης. Τον διασημότερο διεθνώς ήρωα του Νίκου Καζαντζάκη τον γνώρισα λογοτεχνικώς και κινηματογραφικώς και η εντύπωση που μου προξένησε δεν είχε κανένα ενοχλητικό στοιχείο, κάθε άλλο! Εξαίρεση το ανήλιαγο κρητικό τοπίο που απέπνεε η ταινία και δεν ανταποκρινόταν στην ηλιόλουστη εικόνα του νησιού που είχε σχηματίσει ένας έφηβος της δεκαετίας του 1960!

Άρχισε να μου κάθεται στο στομάχι λίγο αργότερα, όταν, ταξιδεύοντας στο εξωτερικό διαπίστωσα ότι δεν υπήρχε τόπος με ελληνικά εστιατόρια χωρίς ένα που να λέγεται “Ζορμπάς”, το οποίο, μάλιστα, αντιστάθμιζε, αρκετά συχνά, την χαμηλή ποιότητα της κουζίνας του με την πιασάρικη επωνυμία του. Ανάλογος συρμός είχε επικρατήσει απ’άκρου εις άκρον και στην τουριστική Ελλάδα, γεγονός που φανέρωνε κραυγαλέα έλλειψη φαντασίας. Αλλά και μία κουτοπονηριά του τύπου «bon pour l’occident», δηλαδή «καλό για τους κουτόφραγκους» που θα έσπευδαν να απολαύσουν κατά προτίμηση σ’αυτά τα κέντρα “γνήσιες” ελληνικές νοστιμιές λόγω του συνειρμού που ανακαλούσε στη μνήμη τους την ελληνική φιγούρα Έλληνα, που τους ήταν η πιο οικεία! Αυτός ο πληθωρισμός “Ζορμπάδων” με έκανε να αποφεύγω συστηματικά και οπουδήποτε τα ομώνυμα φαγάδικα, που πίστευα ότι αδικούν, αν δεν δυσφημούν, την ελληνική μαγειρική.

Η αποστροφή μου οριστικοποιήθηκε όταν ο Αλέξης Ζορμπάς έγινε ο “Ζορμπάς ο Έλληνας”, όταν, δηλαδή, από κεντρικό πρόσωπο μιας προσωπικής ιστορίας, η οποία αρχικά καταγράφηκε λογοτεχνικά στις σελίδες μιας μυθιστορίας και μεταγράφηκε από κει στη μεγάλη οθόνη, έγινε για μεν πολλούς ξένους το (πλασματικό, αν και το αγνοούν) τυπικό δείγμα του Έλληνα, για δε ορισμένους ντόπιους ίνδαλμα, πρότυπο ζωής και (παραμορφωμένο, χωρίς να το συνειδητοποιούν) είδωλό τους στον καθημερινό τους καθρέφτη!

Με ενοχλούσε κατ’αρχάς το ότι ο ήρωας δεν ήταν τυπικό δείγμα Έλληνα. Από το, παρότι κοσμογυρισμένο, μόρφωμά του έλειπε ολοκληρωτικά μία σημαντική πλευρά του Έλληνα: αυτή που αντιπροσώπευε την, έστω ατελή αλλά πάντως υπαρκτή, αστική πλευρά. Όχι ειδικά του πρωτευουσιάνου, αλλά ούτε καν του παραδοσιακού αστού της περιφέρειας, όπως της Αγχιάλου και της Καλλίπολης (απ’όπου κρατάει και η σκούφια μου). Όμως, έτσι και χωρίς να παραγνωρίζονται τα χαρίσματα της πλευράς που αναδεικνύει, εκπέμπει μία λειψή εικόνα του Έλληνα.

Κυρίως, όμως, με ενοχλούσε το στρεβλό πρότυπο που είχαν πλάσει τα απανταχού κακέκτυπά του, οι ψευδεπίγραφοι “ζορμπάδες” που εύρισκαν (και βρίσκουν) στο πρόσωπό του το άλλοθι για ό,τι στραβό έκαναν (και κάνουν)! Ένα πρότυπο, προϊόν μιας επινόησης πολύ μεγαλύτερης και από αυτή που πλάσαρε τον εμβληματικό, πλην όμως νεόπλαστο (από παραδοσιακά, πάντως, στοιχεία) χορό της ταινίας, το συρτάκι, ο οποίος, και αυτός, κατέληξε να ενσαρκώνει σχεδόν αποκλειστικά για το ευρύ κοινό την ελληνική λαϊκή χορευτική παράδοση.

Ο Ζορμπάς ήταν ένας λαϊκός τύπος, ένας αυθόρμητος, αν όχι απλά ενστικτώδης, άνθρωπος, ανοικτόκαρδος, συχνά μεγαλόψυχος και γενικά εργατικός, ανεξάρτητα από το ότι δεν αντέχει να μπει για καιρό σε καλούπια και να ζήσει τη ρουτίνα («Χαμομήλι, χαμομηλάκι· δεν είναι ρούμι να αναποδογυρίζει τον κόσμο!»). Δεν είναι μόνον ο τύπος του “πέρα βρέχει”, ο ρέμπελος που δεν αντέχει διόλου τον καθωσπρεπισμό, ο μόνιμα ανυπότακτος και απείθαρχος που δεν σκέφτεται τίποτε πέρα από το να τα βολέψει όπως-όπως, να το “ρίξει έξω”, να πιεί κανένα ποτηράκι, να ρίξει καμιά γυροβολιά και να κάνει και καμιά βόλτα από το στέκι της μαντάμ Ορτάνς, όπως τον θέλει η ταύτιση με ορισμένα στοιχεία της προσωπικότητάς του.

Είναι αλήθεια, πάντως, ότι αυτή η εικόνα “πάει γάντι” από πολλές πλευρές στο έτυμο της λέξης “ζορμπάς”. Απ’όπου και να την πιάσεις, παραπέμπει σε έναν βίαιο, απείθαρχο και χωρίς φραγμούς άνθρωπο.

Από τη μία, λοιπόν, αυτό το είδωλο δεν ανταποκρίνεται σε ένα μεγάλο μέρος του επαρχιακού λαού που, τουλάχιστον εκείνα τα χρόνια, έπαιρνε πολύ στα σοβαρά το μεροδούλι και δεν είχε χρόνο και μέσα (ανεξάρτητα από την όρεξή του) να πετάγεται σε χάνια, όπου αραιά και που έριχνε άγκυρα για κανένα φεγγάρι κάνα τσούρμο τροφαντές υπάρξεις! Οι αγροτικοί ελκυστήρες και τα επαρχιώτικα “Cayenne” έξω από τα διάσπαρτα σ’όλη τη χώρα μαγαζιά με τις αλλοδαπές σεισοπυγίδες είναι προϊόν της, επίπλαστης φευ, ευμάρειας μεταγενέστερων εποχών, για τις οποίες ήρθε τώρα η τόσο ενοχλητική “λυπητερή”.

Από την άλλη, δεν ανταποκρίνεται ούτε καν στον λογοτεχνικό (και κινηματογραφικό) Ζορμπά, ο οποίος, μπορεί να ήταν γλεντζές και “έξω καρδιά”, αλλά δεν παρέλειπε να σηκώνει τα μανίκια και να στρώνεται στη δουλειά όταν παρίστατο ανάγκη. Δεν “άπλωνε την αρίδα του” ολημερίς στον καφενέ. Το “αφεντικό” του είχε γράψει γι’αυτόν: «φαγάς, πιοτής, δουλευταράς, γυναικάς κι αλήτης». Οι νοτάριοι της πράξης γέννησης του φερώνυμου κακέκτυπου έγραψαν στο περιθώριο «διαγράφεται λέξις μία»: η μεσαία! Και αυτό το καίριο στοιχείο λείπει από το είδωλο-ίνδαλμα που έχει διαπλάσει και προβάλλει τεχνηέντως η μυθοπλασία μιας μερίδας νεοελλήνων!

Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι δεν είχε και κάποια “κουσούρια” το πρόσωπο του Αλέξη Ζορμπά, όπως αναδύεται από τις σελίδες του βιβλίου και τα πλάνα της ταινίας. Όπως ο τυχοδιωκτισμός του ήρωα, που δεν αποτελεί μία αδιαπραγμάτευτη και γενικής ισχύος αξία, και η διάχυτη φαλλοκρατία του (αν και η εποχή του και η κοινωνία στην οποία ζούσε του παρέχει κάποια ελαφρυντικά). «Τ’άτιμα πάλι ζευγαρώματα που να τα θυμάσαι! Κρατά ο κόκορας τεφτέρι;» (αμπελο)φιλοσοφούσε.  Ή όπως, για παράδειγμα, το εύκολο ξεπέρασμα της αποτυχίας του εγχειρήματος αναβίωσης του λατομείου. Γιατί μπορεί, όταν επήλθε η καταστροφή, να «μην έκατσε να σκάσει», αλλά εκείνος δεν είχε χαραμίσει παρά κάποιους μήνες δουλειάς, και αυτούς με το αζημίωτο. Το “αφεντικό” του, ο “κεφαλαιούχος” όπως του’γραφε, είχε χάσει το βιός του!

Αυτά, όμως, δεν είναι παρά παρωνυχίδες μπροστά στον παλούκι της κακής εικόνας που αποπνέει η στρέβλωση του χαρακτήρα που εν μέρει αποτύπωσε και εν μέρει έπλασε ο συγγραφέας.

Τώρα, πως μου ήρθαν στο νου όλα αυτά; Ε, ήταν αναπόφευκτο, γιατί η πολύμορφη (οικονομική, πολιτική, κοινωνική) κρίση της χώρας και η ιδιόμορφη ακρισία ορισμένων (επιφανών και λαλίστατων δυστυχώς) τέκνων της διέπλασε ή αναβίωσε την εικόνα ενός Έλληνα που ταυτίζεται, μέσα από τους (κακοπροαίρετους ενίοτε) παραμορφωτικούς φακούς της διεθνούς κοινής γνώμης, με έναν Ζορμπά, ο οποίος έχει απογυμνωθεί από τα θετικά χαρακτηριστικά του και στον οποίο έχουν απομείνει μόνο οι αρνητικές (για τη σημερινή πραγματικότητα τουλάχιστον) πλευρές του. Πραγματικές ή και φανταστικές. Μια εικόνα, η οποία δεν μας κολακεύει και την οποία πρέπει να αναμορφώσουμε τάχιστα, αν δεν θέλουμε να αποτελέσουμε ένα διόλου κολακευτικό, πλην όμως διαχρονικό παράδειγμα προς αποφυγήν!

ΛΕΑΝΔΡΟΣ ΣΛΑΒΗΣ: Τα Κάλαντα του ΚΣΜ - 2013

- Καλήν εσπέραν φίλτατοι και με τον ορισμό σας
μαζί θα απαλύνουμε και φέτος τον καημό σας,
στην άκρη πως δεν φαίνεται του τούνελ μια ακτίνα,
του ζωναριού το σφίξιμο πως έγινε ρουτίνα!
- Καλήν εσπέραν σύντεκνοι, με μία απορία
για τούτη τη ρωμαίικη βαριά αβελτηρία.
Γιατί, ναι! διαμαρτύρονται, μα τούτο δεν κολλάει:
ντουγρού προς το χειρότερο η χώρα να κυλάει
και μια πισίνα και “Καγιέν” να θέλουν στο μιτάτο,
την πίττα μεν ολάκερη, τον σκύλο δε χορτάτο!
Κανείς δεν θέλει το νερό απ’το πικρό ποτήρι!
Ξυπνήσαν κι οι “κουτόφραγκοι” και τέρμα το χατίρι.
Το χρέος μας με την ψιλή περάσαν στο κουρείο,
μα θέλουν να δαμάσουμε το άπληστο θηρίο.
Των δανεικών κι αγύριστων σφαλίσανε τη βρύση,
από το κράτος μας ζητάν σελίδα να γυρίσει.
Των Δαναΐδων δεν μπορεί να είναι το πιθάρι,
πως δεν μαλλιάζει σαν κυλά, να μάθει, το λιθάρι.
- Δραχμή που βγήκε προ ετών απ’την κυκλοφορία,
να ξαναδεί αδημονεί ασμένως συμμορία
αυτών που τρώνε για ψωμί αφράτο παντεσπάνι,
εκείνων πού’χουν σύμβολο σφυρί μα και δρεπάνι
και όλων των συνιστωσών που γίνηκαν παρέα
για να μας μεταλλάξουνε σε Βόρεια Κορέα!
- Σ’αυτή τη χώρα πού’μαστε, ας είν’καλά η κρίση,
την κόπρο του Αυγείου μας μπας και την καθαρίσει!
Για χάρη της μπαγλάρωσαν τον Άκη, τον Λαυρέντη…
Η διαμονή εις την ψειρού λανσάρεται για “τρέντυ”!
Η λίστα μόνον της Λαγκάρντ η αρχική εχάθη
κι ο κόσμος τους πολιτικούς ευλόγως εσιχάθη.
Μα οι πολιτικάντηδες, αδιόρθωτα στουρνάρια,
στα χούγια τους τα σφαλερά δεν βάζουν χαλινάρια!
Αντί μπρος στον κατήφορο ν’αλλάξουνε πορεία,
μας σύρανε σ’αχρείαστη διπλή ψηφοφορία.
Καιρός να περιπέσουνε πολιτικά σε κώμα,
στη θέση τους να βάλουμε των νουνεχών το κόμμα!
- Ακροδεξιοί αγάλλονται, κρατούν λοστό, κοντάκι,
και άμα λάχει ρίχνουνε πολύ γερό μπερντάκι.
Παθιάζονται σκουρόχρωμη σαν δουν επιδερμίδα
και νιώθουνε ημίθεοι με κράνος και χλαμύδα.
Ευγνωμονούν τους άφρονες που άγιασαν τη βία,
μονάχοι σαν αλώνιζαν, εμπνέοντας φοβία.
Αυτοί δεν συνετίστηκαν, δεν άλλαξαν τροπάρι,
μα άλλον δεν ανέχονται την τέχνη να τους πάρει
και με τα ενεργούμενα τους μεν τους φοβερίζουν
και φίμωτρο τους βάζουνε, τους δε καταχερίζουν.
- Αρχιμηνιά κι αρχιχρονιά στη χώρα των θαυμάτων,
στη χώρα όπου είδε φως πληθώρα “αομμάτων”,
στη χώρα των περίεργων φτωχών και φουκαράδων
μ’ελβετικούς λογαριασμούς των άφθονων παράδων,
εδώ που νιοι εισπράττουνε συντάξεις αοιδίμων
κι ο πατεντάτος άσχετος βαφτίζεται ειδήμων,
εδώ που έχουν φυλακές σαν τρυπητό λαγήνι
και όποιος δεν τις συμπαθά μπορεί καπνός να γίνει!
- Από την Πόλη έρχονται κανάλια τηλοψίας,
κακογουστιάς απαύγασμα και ανυποληψίας.
Φυσκάρουν τα μπαγκάζια τους σειρές απ΄την Τουρκία,
καλές για να καλύψουνε τη ντόπια δυστοκία.
Δακρύβρεχτες, τις λάτρεψαν της κλάψας οι λιμάρες.
Πλαντάζει το ρωμαίικο μ’αυτές τις σαχλαμάρες!
- Καλήν εσπέραν φίλτατοι κι αν τρώτε με τα μάτια
την πίττα, θα μοιράσουμε στο παρευθύς κομμάτια!
Παρηγοριά ας εύρουμε, λοιπόν, οι ΚουΣουΜίτες,
προφήτες εις τον τόπο μας, βοώντες ερημίτες,
πως δεν χαϊδέψαμε αυτιά μη και ξεφτιλιστούμε.
Εμπρός να το γιορτάσουμε, να καλοχρονιστούμε!

Λέανδρος Σλάβης
14.01.13

Γράμμα 22

Γράμμα τοῦ Κέντρου Σοσιαλιστικῶν Μελετῶν σ’αὐτούς πού θέλουν τήν ἀλήθεια 22

Καλή Χρονιά μέ ὑγεία καί προκοπή!

Τό 2012 μᾶς πότισε μέ πολλή πίκρα. Πρέπει νά παλέψουμε στόν Καινούργιο Χρόνο νά βγεῖ ὁ τόπος μας ἀπό τήν δεινή κατάσταση στήν ὁποία βρίσκεται. Νά μετάσχει ὁ καθένας μας στήν κοινή προσπάθεια καί θά δεῖ, ὅτι οἱ δυνατότητές του εἶναι μεγαλύτερες ἀπό ὅ,τι πίστευε.