ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗΣ: Χρήμα… είναι και γυρίζει

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 157/Δεκέμβριος 2011)

Θα είχε ενδιαφέρον να εξακριβωθεί από πότε επαναλαμβάνεται η διαπίστωση ότι: «οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι». Όχι γιατί κάποιοι δεν πλουτίζουν αδιάκοπα, αλλά γιατί, αν ίσχυε γραμμικά τόσα χρόνια αυτό το απλοϊκό σχήμα, οι περισσότεροι σημερινοί φτωχοί θα έπρεπε να ήταν τότε αρκετά καλοστεκούμενοι και οι σημερινοί πλούσιοι φτωχαδάκια! Ωστόσο, υπάρχει ένας τομέας στον οποίο έχει απόλυτη εφαρμογή τις τελευταίες δεκαετίες: ο αθλητισμός και δη τα ομαδικά αθλήματα και (δυο φορές) δη το ποδόσφαιρο.

Είναι γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχει πέσει πολύ χρήμα στον αθλητισμό, ιδιαίτερα σε ορισμένα αθλήματα, χωρίς, ωστόσο, να αποβεί σε γενικές γραμμές υπέρ του αθλητισμού και του “αγνού πνεύματός” του, το οποίο έθελγε κάποιους παραδοσιακούς (και αφελείς για τα σημερινά δεδομένα) φίλαθλους. Όμως, η αφειδής ροή του χρήματος δεν είχε μόνο θετικά αποτελέσματα: μπορεί να απάλλαξε πολλούς αθλούμενους από το άγχος του βιοπορισμού, αλλά τελικά εκμαύλισε αθλητές, παράγοντες και παρατρεχάμενους και δεν απέβη υπέρ των αθλημάτων. Αντίθετα, άλλαξε ακόμα και τη φύση πολλών από αυτά, ενώ δημιούργησε σε κάθε άθλημα μία κατά τόπους ή γεωγραφικές ενότητες ασυναγώνιστη “ελίτ”, περιορίζοντας το ενδιαφέρον του φίλαθλου κοινού.

Η πηγή του κακού οφείλεται στο ότι το χρήμα που εισέρχεται στα ταμεία ομοσπονδιών και συλλόγων δεν προέρχεται μόνο από τις τσέπες των φιλάθλων, αλλά κατά κύριο λόγο από τη διαφήμιση. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, παραβιάζεται ένας βασικός νόμος της αγοράς που θέλει τον τελικό χρήστη ή καταναλωτή (και στην περίπτωση του αθλητισμού το φίλαθλο κοινό) ως τον εν δυνάμει αντικειμενικό παράγοντα διαμόρφωσης των αμοιβών. Με την παρεμβολή της διαφήμισης (και όχι μόνο στον αθλητισμό) κανείς δεν συναισθάνεται το πόσο καταβάλει στην πραγματικότητα για να στηρίζεται το επίπεδο αμοιβών κ.λπ. Ίσως, αν είχαν επίγνωση το τι πληρώνουν μέσα από την κατανάλωση διαφόρων προϊόντων ή τη χρήση διαφόρων υπηρεσιών όχι μόνο οι κοινοί καταναλωτές των, αλλά ακόμα και οι ίδιοι οι φανατικοί οπαδοί, οι εξωφρενικές αμοιβές των κορυφαίων αστέρων του αθλητισμού να διαμορφώνονταν σε πολύ λογικότερη στάθμη. Κάτι που θα συνέβαινε και με τις αμοιβές των αστέρων και άλλων κλάδων, οι οποίοι χρηματοδοτούνται κατά κύριο λόγο ή αποκλειστικά από τη διαφήμιση, όπως π.χ. οι ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές με τους ακριβοπληρωμένους αστέρες τους. Έτσι, δεν θα μπορούσε το φετινό Νο 1 του τένις, ο σέρβος Νόβακ Τζόκοβιτς, να έχει κάνει ρεκόρ ετήσιων αποδοχών με 10,6 εκατομμύρια δολλάρια, πριν καλά-καλά συμπληρωθούν τα δύο τρίτα της σαιζόν! Αποτελεί κοινωνική πρόκληση και είναι άξιος συγχαρητηρίων ο αφρο-αμερικανού πρώην καλαθοσφαιριστής του Π.Α.Ο. και γιός δασκάλας Ντρου Νίκολας, που ομολόγησε την αμηχανία του για την υψηλή μεν, αλλά υποδεέστερη πολλών άλλων, αμοιβή του (1 εκατομμύριο δολλάρια το χρόνο τότε): «Δεν σας κρύβω ότι μου είναι αρκετά δύσκολο αυτό. Έχω αναρωτηθεί πολλές φορές, ακόμα και σε περιόδους που δεν υπήρχε αυτή η κρίση, γιατί θα πρέπει εγώ να παίρνω 50 φορές περισσότερα από έναν δάσκαλο, που, σε τελική ανάλυση, ασκεί ένα λειτούργημα και έχει σημαντικότερο ρόλο στην κοινωνία, καθώς διαμορφώνει τους χαρακτήρες των παιδιών. Μου είναι πάντα δύσκολο να απαντήσω.»!

Βέβαια, το χρήμα δεν έρρευσε ομοιόμορφα σε όλα τα αθλήματα και, ως εκ τούτου, δεν προκάλεσε τις ίδιες στρεβλώσεις παντού. Υπάρχουν αθλήματα – παρίες, η εισροή στα οποία παραμένει περιορισμένη και των οποίων ακόμα και οι πρωταθλητές αμείβονται γλίσχρα, εκτός και αν οι τοπικές κυβερνήσεις επιδοτούν το άθλημα και τις επιτυχίες του για λόγους εθνικού γοήτρου.

Σε άλλα, ωστόσο, εισέρευσε πλουσιοπάροχα και, πέρα από την κοινωνική πρόκληση, δημιούργησε κάστες προνομιούχων, διευρύνοντας συνεχώς το χάσμα που τους χώριζε από αυτούς που έμεναν μακριά από την κορυφή, με αποτέλεσμα ο ανταγωνισμός σ’αυτό το επίπεδο να περιορίζεται σε ένα σχεδόν κλειστό κύκλωμα τόσο στα ατομικά όσο και στα ομαδικά αθλήματα.

Ωστόσο, στα ατομικά αθλήματα η κατάσταση είναι πιο ρευστή. Μπορεί οι κορυφαίοι αθλητές, π.χ. του τένις, με τις αμοιβές που απολαμβάνουν να συντηρούν ένα πολύ καλύτερο “τημ” (προπονητές, γυμναστές, φυσιοθεραπευτές κ.λπ.), που τους επιτρέπει να διατηρούν την απόσταση που τους χωρίζει από αυτούς που τους ακολουθούν, αλλά οι πιθανοί τραυματισμοί, το αναπόφευκτο ντεφορμάρισμα και, κυρίως, η φυσική φθορά και μείωση των αποδόσεων λόγω ηλικίας επιτρέπουν τόσο τις ανακατατάξεις όσο και τη σταδιακή ανανέωση.

Αντίθετα, στα ομαδικά αθλήματα, με πρώτο και καλύτερο το (ευρωπαϊκό) ποδόσφαιρο, οι υψηλές αμοιβές κάποιων ομάδων, που καθιέρωσαν οι θεσμικές εξελίξεις ουσιαστικά των δύο τελευταίων δεκαετιών, συντελούν στη διαιώνιση της κυριαρχίας των, γιατί δεν εξασφαλίζουν μόνο τη διατήρηση καλύτερων υλικών υποδομών και προπονητικού “τημ”, αλλά επιτρέπουν και τον διαρκή εμπλουτισμό του “ρόστερ” της ομάδας (δηλαδή του έμψυχου υλικού της) με ό,τι καλύτερο προσφέρει η μεταγραφική αγορά. Έτσι, παρήλθε ανεπιστρεπτί η εποχή που “κάποια” Ίπσγουϊτς ερχόταν από το πουθενά και στεφόταν πρωταθλήτρια Αγγλίας, που “κάποια” Στεάουα (ή “κάποιος” Παναθηναϊκός) έφθανε στον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών Ευρώπης, “κάποια” Λάρισα έπαιρνε το πρωτάθλημα Ελλάδας. Δημιουργήθηκε ένα κατεστημένο κλειστό “κλάμπ”, του οποίου το περίβλημα μπορεί να διαρρήξει μόνο η παρεμβολή κάποιου ρώσου ολιγάρχη ή κάποιου άραβα εμίρη.

Δύο παράγοντες έχουν συμβάλει σε αυτή την εξέλιξη. Ο πρώτος είναι η σχεδόν πλήρης απελευθέρωση των μετακινήσεων των παικτών. Τις “καλές εποχές” τις ομάδες στις περισσότερες χώρες συγκροτούσαν ομοεθνείς παίκτες με έναν σταθερό σκελετό. Λίγες ήταν οι περιπτώσεις ενίσχυσης του δυναμικού με αλλοδαπούς παίκτες, αλλά και οι κανόνες που ίσχυαν επιβάλλανε πολλούς περιορισμούς στις μεταγραφές. Οι εξαιρέσεις ήταν λίγες: για παράδειγμα, ήδη από τη δεκαετία του 1950 η Ρεάλ Μαδρίτης θύμιζε “Λεγεώνα των Ξένων”. Κάποια στιγμή αυτό άλλαξε· οι παίκτες θεωρήθηκαν ως κοινοί εργαζόμενοι που μπορούσαν να αλλάζουν σχεδόν κατά βούληση εργοδότη, κάτι που παρέβλεπε τελείως ουσιαστικές διαφορές στη φύση και τις συνθήκες της “εργασίας” τους. Αυτό ευνόησε κατ’αρχάς τις πιο πλούσιες ομάδες σε τοπικό επίπεδο που άρχισαν να απογυμνώνουν συστηματικά τις οικονομικά πιο αδύναμες ομάδες του κράτους των. Στη συνέχεια ήρθε η περίφημη κοινοτική οδηγία Μπόσμαν (από το όνομα του βέλγου παίκτη που την εκμαίευσε με την προσφυγή του στα ευρωπαϊκά δικαστήρια) που διεύρυνε το πεδίο της σχεδόν χωρίς περιορισμούς κινητικότητας σε όλο τον ευρωπαϊκό χώρο. Και ακόμα παραπέρα, καθώς αναπτύχθηκε η πρώτη “φάμπρικα” παράκαμψης της έννοιας του “κοινοτικού” με την αθρόα χορήγηση κοινοτικών διαβατηρίων (κυρίως από τις πρώην ανατολικές χώρες) σε παίκτες από τα πλέον εξωτικά μέρη. Έτσι, γκανέζοι παίζουν στην Ελλάδα με πολωνικά διαβατήρια, νιγηριανοί παίζουν στην Ισπανία με ουκρανικά διαβατήρια και δεν συμμαζεύεται… Με αυτόν τον τρόπο, όμως, αναπτύχθηκε και μία από τις μάστιγες του σημερινού ποδοσφαίρου: το “παιδομάζωμα”. Αετονύχηδες ανακαλύπτουν ταλέντα σε φτωχές (κυρίως αφρικανικές) χώρες, τα παίρνουν για “ψίχουλα” από τη φαμίλια τους και τα εκπαιδεύουν σε ειδικά κέντρα. Όσα ανταποκριθούν στις βλέψεις τους, τους αποφέρουν πολλαπλάσια, αλλά καταξιώνονται και τα ίδια. Τα υπόλοιπα αφήνονται στην τύχη τους.

Ο δεύτερος παράγοντας είναι οι εξαιρετικά υψηλές “αποζημιώσεις” των ομάδων που συμμετέχουν στο Champions League που αντικατέστησε το πάλαι ποτέ Κύπελλο Πρωταθλητριών. Για να χρηματοδοτηθούν , όμως, έπρεπε να αυξηθούν τα έσοδα και ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί αυτό ήταν ο πολλαπλασιασμός των αγώνων και η συμμετοχή περισσότερων “πολύφερνων” ομάδων. Το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση έγινε με την αλλαγή της δομής της διοργάνωσης. Δεν μετείχαν πλέον σ’αυτήν μόνον οι πρωταθλήτριες των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά την κάθε χώρα εκπροσωπούσε ένας αριθμός ομάδων, ανάλογα με τη δυναμικότητά της. Μάλιστα, δεν έμπαιναν όλες μαζί στη μάχη, αλλά ορισμένες έπρεπε να περάσουν από μία επίπονη καλοκαιρινή δοκιμασία αποκλεισμών – προκρίσεων. Όσες προχωρούσαν και ανάλογα με τα αποτελέσματά τους μοιράζονταν ένα σημαντικό ποσό, κάπου το 80% από τα έσοδα της ευρωπαϊκής αρχής ποδοσφαίρου (η περίφημη U.E.F.A.) από διαφημίσεις, τηλεοπτικά δικαιώματα κ.ά. που τελευταία υπερβαίνει το 1 δισ. Ευρώ! Έτσι, ενώ μία ομάδα που “έμενε από λάστιχο” κατά την καλοκαιρινή δοκιμασία δεν έβγαζε καλά-καλά τα έξοδα των μετακινήσεών της, εκείνη που θα κατακτούσε το κύπελλο έβαζε στο ταμείο της τουλάχιστον 50 εκατομμύρια ευρώ! Στη μέση, κατά κανόνα αυτές που συμμετείχαν απευθείας στους “Ομίλους”, τσέπωναν κάπου 20 με 30 εκατομμύρια!

Με αυτόν τον τρόπο, όμως, όσες ομάδες τα κατάφερναν μία φορά, ξεκινούσαν με ένα σημαντικό οικονομικό πλεονέκτημα έναντι των υπολοίπων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, που τους επέτρεπε να “αγοράζουν” καλύτερη πραμάτεια στο μεταγραφικό παζάρι. Έτσι, σε κάθε χώρα και ανάλογα με τη δυναμικότητά της, δημιουργήθηκε ένα μονοπώλιο ή ολιγοπώλιο που έβαζε στο χέρι τίτλους και προνομιούχες θέσεις. Οι εκπλήξεις σχεδόν εξέλιπαν! Χώρια, που το σύστημα εξουθενώνει όσες παρείσακτες ομάδες επιχειρούν να αμφισβητήσουν τα πρωτεία του κατεστημένου, γιατί η συμμετοχή στους θερινούς αγώνες τις αφήνει στο τέλος της ποδοσφαιρικής περιόδου χωρίς δυνάμεις, καθώς, ξεκινώντας με το χάντικαπ του ποιοτικά και αριθμητικά ασθενέστερου δυναμικού, δεν έχουν περιθώρια να ξεκουράσουν με εναλλαγές στη σύνθεση και να κρατήσουν φρέσκιες τις μονάδες τους. Παράπλευρη παρενέργεια αυτής της εντατικής προσπάθειας είναι το “κάψιμο” των ποδοσφαιριστών, ακόμα και των ομάδων με το πλουσιότερο “ρόστερ”, από τη συσσωρευμένη κούραση. Ιδιαίτερα οι διεθνείς, δηλαδή αυτοί που μετέχουν και σε αγώνες εθνικών ομάδων, αναγκάζονται να υπερβούν κατά πολύ τον αριθμό των σαράντα με σαράντα πέντε αγώνων τη χρονιά, που θεωρείται ανεκτός. Η επανάληψη αυτής της καταπόνησης για σειρά ετών εξαντλεί ταχύτερα το απόθεμα της ικμάδας τους με αποτέλεσμα η λάμψη τους να διαρκεί πολύ λιγότερο απ’ότι των μεγάλων ταλέντων του παρελθόντος. Βέβαια, για αυτή την κατάσταση φέρουν ευθύνη και οι ίδιοι οι ποδοσφαιριστές: τα αστρονομικά ποσά των αμοιβών που ζητούν (ακόμα και σε καιρό κρίσης) πρέπει να φέρουν ανάλογα έσοδα!

Πρόσθετα, αυτό το ανυπέρβλητο οικονομικό πλεονέκτημα ορισμένων ομάδων αποθαρρύνει τους επενδυτές που θα ήθελαν, ενδεχομένως, να ενισχύσουν μία άλλη ομάδα, γιατί βλέπουν ότι εξαρχής δεν θα ανταγωνιστούν επί ίσοις όροις τους αντιπάλους τους. Έτσι η διαφορά συντηρείται, αν δεν μεγαλώνει, χρόνος μπαίνει χρόνος βγαίνει! Πέντε με έξι ομάδες πρωταγωνιστούν πια στις μεγάλες χώρες, δύο με τρεις στις μικρότερες, μία σε κάποιες. Από τον κανόνα δεν ξεφεύγει η Ελλάδα. Μόνο που για τη διαμόρφωση της εδώ κατάστασης έπαιξε ρόλο και η ασυδοσία και ατιμωρησία της ντόπιας “παραγκούπολης”.

Παράλληλα, κυρίως το ποδόσφαιρο έπληξε και μία πρόσθετη εξέλιξη: το «στοίχημα», μία αρχικά βρετανική συνήθεια που σιγά-σιγά επεκτάθηκε σε όλη την υφήλιο. «Στοίχημα», χάρις στο οποίο ποντάρουν στη Σιγκαπούρη για αγώνες της ελληνικής τρίτης κατηγορίας! «Στοίχημα» για το τελικό αποτέλεσμα, «στοίχημα» για το αποτέλεσμα του πρώτου ημιχρόνου, «στοίχημα» για το πόσα τέρματα θα μπουν, για το ποια ομάδα θα σκοράρει πρώτη και πάει λέγοντας… «Στοίχημα» που αφενός μεν έφερε στο χώρο “κάθε καρυδιάς καρύδι” που έβλεπε το ποδόσφαιρο στην καλύτερη περίπτωση ως μέσο πλουτισμού και στη χειρότερη ως μέσο “ξεπλύματος μαύρου χρήματος”. «Στοίχημα» που άνοιξε “τον ασκό του Αιόλου” της χειραγώγησης αγώνων, όπως αποδείχθηκε σε πλείστες όσες χώρες, από τον εσμό των οποίων δεν μπορούσε όχι μόνο να λείψει, αλλά να φιγουράρει και σε περίοπτη θέση η Ελλάδα. Φυσικά, αρκετά κυκλώματα αποκαλύφθηκαν και ο πέλεκυς της αθλητικής δικαιοσύνης υπήρξε αμείλικτος, με τη θλιβερή εξαίρεση της χώρας της “φαιδράς πορτοκαλέας”, όπου, παρά τον πλούτο των στοιχείων, η “κάθαρση” κατέληξε σε φιάσκο! «Στοίχημα» που άλλαξε τη φύση του αθλήματος. Και μόνο το ότι, εξαιτίας του, καταργήθηκε ένας από τους βασικούς όρους ανεπηρέαστης έκβασης των αγώνων, η ταυτόχρονη διεξαγωγή των, αρκεί για να αποδείξει “του λόγου το αληθές”. Έτσι, αγωνιστικές σπάνε στα δύο, στα τρία ή και στα τέσσερα για να δουλεύει 24 ώρες το 24ωρο, 7 ημέρες την εβδομάδα, το σύστημα (να παίζουν τα συνδρομητικά κανάλια της τηλεόρασης και να έχουν κοινό οι εκπομπές προγνωστικών και ενημέρωσης λεπτό προς λεπτό). Όμως, η γνώση του αποτελέσματος ενός αγώνος που έχει προηγηθεί αφαιρεί από την αγνότητα του αθλήματος, προσθέτει – ανάλογα – άγχος ή αυτοπεποίθηση και επιτρέπει τον εφησυχασμό ή την εγρήγορση, ανάλογα με την επιρροή που θα δείξουν τα κομπιουτεράκια των παραγόντων.

ΛΟΥΚΑΣ ΘΕΟΧΑΡΟΠΟΥΛΟΣ: Τό προσχέδιο τῆς ἔκθεσης τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς γιά τό κόστος τῆς ἐργασίας καί τῆς ἀσφάλισης

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 157/Δεκέμβριος 2011)

Ὅλοι οἱ οἰκονομικοί παράγοντες πού διαμορφώνουν τό κόστος τῆς ἐργασίας ἐπιβάλλεται νά τεθοῦν ὑπό τόν μικροσκοπικό ἔλεγχο τῶν κοινωνικῶν ἑταίρων πρίν ἀπό τήν ὑπογραφή τῶν συλλογικῶν συμβάσεων, προειδοποιεῖ τό προσχέδιο τῆς ἔκθεσης τῆς Εὐρωπαϊκῆς Ἐπιτροπῆς γιά τά ἐργασιακά καί τά ἀσφαλιστικά μας ζητήματα. Χάριν συντομίας θά ἀναφέρεται ἀπό ἐδῶ καί κάτω μονολεκτικά: τό προσχέδιο.

Ἀναρτήθηκε πρόσφατα στό διαδίκτυο καί περιέχει ἕνα σαφές μήνυμα ὄχι μόνο πρός τήν ἐργοδοτική καί τήν συνδικαλιστική πλευρά, ἀλλά καί πρός τήν κυβέρνηση: Ὁ,τιδήποτε ἐπηρεάζει τό κόστος ἐργασίας, ἡμερομίσθια ἀνειδικεύτων, μισθοί ἐργατοτεχνιτῶν, γενικά οἱ ἀποδοχές ἐργασίας, τά διάφορα ἐπιδόματα καί τά ἄλλα «κεκτημένα» καθώς καί οἱ εἰσφορές τῆς κοινωνικῆς ἀσφάλισης πού ἐπιβαρύνουν τό μισθολογικό κόστος, πρέπει νά ἐπανεξετασθοῦν πολύ προσεκτικά.

Ἀπό τό προσχέδιο προκύπτει ἡ ἐπιθυμία τῶν Βρυξελλῶν νά προχωρήσει ἄμεσα ἡ κυβέρνηση στόν κοινωνικό διάλογο γιά τήν ἐπίτευξη μιᾶς «ἐθνικῆς τριμεροῦς συμφωνίας» γιά τήν τόνωση τῆς ἀπασχόλησης, τῆς ἀνταγωνιστικότητας καί τῆς ἀνάπτυξης στήν Ἑλλάδα. Πηγή τῶν σκέψεων του εἶναι, ὅτι βασική προϋπόθεση γιά τήν προσέλκυση τῶν πολυπόθητων ξένων ἐπενδύσεων εἶναι ἡ κοινωνική εἰρήνη. Αὐτή ὅμως δέν μπορεῖ παρά νά ὑποστεῖ σκληρή δοκιμασία ἀπό τήν αὐξανόμενη ἀνεργία. Τό προσχέδιο τήν ὑπολογίζει νά ἀνέλθει τό 16% πού ἔφθασε ἐφέτος (ἕνα ἱστορικά ὑψηλό ποσοστό ἀνεργίας, λέει) στό 17,5% τό 2012. (Πολλοί Ἕλληνες λέμε, μακάρι νά μείνει ὡς ἐκεῖ, διότι ἡ αὐξητική τάση της εἶναι τρομακτική.)

Οἱ προβλέψεις τῶν Βρυξελλῶν παίρνουν ἕνα αἰσιόδοξο χρῶμα, ὅταν ἀναφέρονται στήν ἀπασχόληση τῶν ἐτῶν 2014 καί 2015. Προβλέπουν μιά μικρή κάμψη τῆς ἀνεργίας. Στό 16,8% τό 2014, στό 16,5% τό 2015.

Ὅτι ἀνέβηκε ἐφέτος στόν βαθμό αὐτό ἡ ἀνεργία, τό ἀποδίδει τό προσχέδο στήν ἄρνηση τῶν ὑπεύθυνων τῆς ἐργασιακῆς πολιτικῆς νά προβοῦν σέ σοβαρές ἀλλαγές στίς συνθῆκες τῆς ἀγορᾶς της. Ὁ θεσμός τῆς ΕΓΣΕΕ (Ἐθνικῆς Γενικῆς Συλλογικῆς Σύμβασης Ἐργασίας) τίθεται φανερά στό στόχαστρο τοῦ προσχεδίου. Ἀσκεῖ αὐστηρή κριτική, ὑποστηρίζοντας ὅτι οἱ αὐξήσεις στούς κατώτατους μισθούς κατά 1,6 τόν περασμένο Ἰούλιο, ὅπως ὅριζε ἡ τριετής ΕΓΣΕΕ 2009-2011, εἶναι ὑπεύθυνη γιά τήν αὔξηση τῆς ἀνεργίας. Συγκεκριμένα τονίζει, ὅτι «ἡ αὔξηση αὐτή δέν συνάδει μέ τίς οἰκονομικές συνθῆκες καί τούς κινδύνους γιά περαιτέρω ἐπιδείνωση καί διόγκωση τῆς ἀνεργίας τῶν ἐργαζομένων χαμηλῶν προσόντων».

Εἴπαμε ἤδη ὅτι οἱ συντάκτες τοῦ προσχεδίου ἐλπίζουν ὅτι τό 2013 θά εἶναι ἔτος μεταβατικό, ἐκκίνηση μιᾶς δειλῆς πορείας γιά ἀνάκαμψη. Ἀλλά πῶς; Μέ τήν μείωση τοῦ κόστους ἐργασίας, (ἄρα καί τῶν ἀποδοχῶν) λόγω τῆς συνεχιζόμενης διεθνοῦς ὕφεσης καί τῶν πρωτοφανῶν δημοσίων παρεμβάσεων μέ στόχο τίς μισθολογικές δαπάνες.

Οἱ ἐφαρμογή τοῦ νέου μισθολογίου γιά τόν δημόσιο τομέα, τό ὁποῖο μέ τήν κατάργηση τῶν εἰδικῶν μισθολογίων καί τήν ἐνσωμάτωση στόν μισθό τῶν διαφόρων ἐπιδομάτων, προβλέπεται ὅτι θά μειώσει τίς ἀποδοχές τῶν δημοσίων ὑπαλλήλων κατά 17% στά ἑπόμενα τρία χρόνια.

Τά συνταξιοδοτικά

Τό δεύτερο σκέλος τοῦ προσχεδίου ἐπικεντρώνει τό ἐνδιαφέρον του σέ ἕνα ἄλλο μεγάλο κοινωνικό θέμα πού ἀφορᾶ τό βιοτικό ἐπίπεδο τῶν συνταξιούχων τῆς χώρας: Τίς ἐπικουρικές συντάξεις. Προτείνει τήν ἀναμόρφωση τοῦ συστήματος τῶν ἐπικουρικῶν συντάξεων. Ἀναγνωρίζει, ὅτι στό χῶρο τοῦ συνταξιοδοτικοῦ συστήματος ἔχουν σημειωθεῖ θετικά βήματα τίς τελευταῖες δεκαετίες. Τονίζει τήν μείωση τῶν δαπανῶν πού προῆλθαν ἀπό τίς ἑνοποιήσεις τῶν διαφόρων ταμείων, τόν ἐξορθολογισμό τῶν ἰατροφαρμακευτικῶν δαπανῶν, τήν καταπολέμηση τῆς εἰσφοροδιαφυγῆς. Ὑπογραμμίζει ὅτι οἱ κυβερνήσεις πρέπει νά ὑλοποιήσουν τίς δεσμεύσεις τους ὅσον ἀφορᾶ τό κόστος τῶν ἀναπηρικῶν συντάξεων καί τόν βαρύ φάκελο τῶν ΒΑΕ (βαρέα καί ἀνθυγιεινά ἐπαγγέλματα). Οἱ ἀναπηρικές συντάξεις πρέπει νά περιορισθοῦν στό 10% τῶν συνταξιούχων, ἀντί τοῦ 14% στό ὁποῖο ἀντιστοιχεῖ σήμερα.

Μετά τίς ἀναπηρικές συντάξεις ἡ προσοχή τῶν κυβερνήσεων εἶναι ἀπαραίτητο νά ἐπικεντρωθεῖ στό σύστημα τῶν ἐπικουρικῶν συντάξεων. Τά ἀποτελέσματα τῶν ἀναλογιστικῶν μελετῶν πού ἔχουν ἐκπονήσει διάφοροι ὀργανισμοί βρίσκοντα στήν διάθεση τῆς κυβέρνησης γιά νά προχωρήσει στήν ἀναγκαία μείωση τῶν ταμείων τῆς συμπληρωματικῆς ἀσφάλισης καί τόν περιορισμό τῶν ἐλλειμμάτων.

Οἱ συντάκτες τοῦ προσχεδίου «φωτογραφίζουν» τά «εὐγενῆ» ταμεῖα διαφόρων κλάδων, ὅπως τῆς Τράπεζας τῆς Ἑλλάδος, καί προβάλλουν στίς διοικήσεις αὐτῶν τῶν ὀργανισμῶν, ὅτι εἶναι καιρός νά καταθέσουν νέες προτάσεις. Οἱ ὁποῖες νά ὁρίζουν ἕνα συνταξιοδοτικό καθεστώς πού νά μήν ξεφεύγει πολύ, ὅπως συμβαίνει σήμερα, ἀπό τά ἰσχύοντα στόν πρῶτο συνταξιοδοτικό φορέα τῆς χώρας, τό ΙΚΑ-ΤΕΑΜ.

Τό «διά ταῦτα» πρός τήν κυβέρνηση ὅσον ἀφορᾶ τήν ἐπικουρική ἀσφάλιση εἶναι σαφές καί ξεκάθαρο: «νά ἐγγυηθεῖ τήν δημοσιονομική οὐδετερότητα τῶν συμπληρωματικῶν συνταξιοδοτικῶν συστημάτων μέσω μιᾶς αὐστηρῆς σύνδεσης εἰσφορῶν καί παροχῶν».

Ὡς πρός τίς ἐκκρεμότητες τοῦ ὑπουργείου γιά τήν κοινωνική ἀσφάλιση, ἀνησυχεῖ γιά τήν καθυστέρηση μιᾶς λίστας βαρέων καί ἀνθυγιεινῶν ἐπαγγελμάτων, καί τονίζει ὅτι τό νέο καθεστώς τῶν ΒΑΕ, τό ὁποῖο δέν θά καλύπτει στό μέλλον πάνω ἀπό τό 10% τῶν ἐργαζομένων, ἐπείγει νά πραγματοποιηθεῖ.

Ἡ ἀνάγνωση τοῦ προσχεδίου τῆς ἔκθεσης, πού δέν θά ἀργήσει ἀσφαλῶς νά γίνει ἡ ἴδια ἡ ἔκθεση, δέν εἶναι εὐχάριστη. Ἀλλά ἐκεῖ πού φθάσαμε, ὅλες οἱ γνωριμίες μέ τήν πραγματικότητα εἶναι θλιβερές.

ΚΥΡΙΟ ΑΡΘΡΟ: Πρέπει νά ἀλλάξουμε δρόμο

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 156/Οκτώβριος 2011)

Οἱ εὐρωπαῖοι ἑταῖροι μας καί τό Δ.Ν.Τ., τό ὁποῖο ρυμουλκοῦν κινήθηκαν πάνω σέ λανθασμένη βάση. Νά μᾶς δανείζουν γιά νά πάρουν πίσω αὐτά πού τούς χρωστᾶμε, ὥστε μέ τήν ἐξυγείανση τῆς οἰκονομικῆς θέσης μας νά μποροῦμε νά δανειστοῦμε ἀπό τίς ἀγορές μέ χαμηλούς τόκους, γιά νά πραγματοποιήσουμε νέες ἐπενδύσεις καί νά σταθοῦμε στά πόδια μας.

Ἡ κυβέρνησή μας ἄργησε νά ἀπαλλαγεῖ ἀπό τό ¨ὑπάρχουν τά λεφτά¨, μέ τό ὁποῖο τό κόμμα της εἶχε κερδίσει τίς ἐκλογές. Καθυστέρησε νά διαπραγματευθεῖ μέ τήν Τρόϊκα καί δέχθηκε τελικά ὅσα τῆς ἀξίωναν, ἄσχετα μέ τό κατά πόσον ἦρθαν ὀρθά καί πραγματοποιήσιμα. Ἐνφανιζόταν στούς ξένους, ὅτι συμμορφώνεται σ’αὐτά πού τούς εἶχε ὑποσχεθεῖ καί στούς Ἕλληνες ὅτι πασχίζει νά μήν τά ἐφαρμόσει.

Τό ἀποτέλεσμα ἦταν νά αὐξάνουν συνεχῶς οἱ δαπάνες τοῦ κράτους καί νά μειώνονται τά ἔσοδά του. Ἔτσι ἔχει καταλήξει ἡ κυβέρνηση νά βάζει διαρκῶς κανούργιους φόρους (στό σημεῖο καί ἀπό μέσα ἀπό τίς τάξεις τους νά ἀκούγεται πώς δέν ¨πάει ἄλλο¨ ) καί νά κινδυνεύει συγχρόνως νά κάνει στάση πληρωμῶν.

Εἶναι φανερό πώς ἡ ὑπόθεσή μας πρέπει νά ἀλλάξει πορεία. Τό νά διακόψουμε τήν σχέση μας μέ τήν Τρόϊκα, νά γυρίσουμε στήν δραχμή καί ἄλλα παρόμοια, θά μᾶς ἔφερνε σέ μιά φριχτή φτώχεια, σέ πλήρη ἀποδυνάμωση τῆς κρατικῆς μας ὀντότητας, σέ ἄγριες κοινωνικές ταραχές.

Χρειάζεται ἑπομένως μιά γενναία ἀναπροσαρμογή.

Τό νά ἀλλάζαμε τήν εὐρωπαϊκή πολιτική ἡγεσία δέν περνᾶ ἀπό τό χέρι μας. Τό νά ἀλλάξουμε τήν δική μας μποροῦμε.

Ὁ μοχλός γιά τήν ἀλλαγή εἶναι ἡ κοινή γνώμη. Αὐτή μπορεῖ νά δώσει στούς πολιτικούς νά καταλάβουν, ὅτι μέ τίς κοντόφθαλμες (μέ στόχο τίς ἑπόμενες ἐκλογές) ἐπιδιώξεις τους, ἡ χώρα δέν μπορεῖ νά ὀρθοποδήση. Καί ὅτι ἀπό τήν καταστροφή θά βγοῦν χαμένοι καί οἱ ἴδιοι. Ὥστε νά ἀναγκαστοῦν νά δώσουν τήν ἐξουσία σέ ἕνα πρόσωπο, ἔξω ἀπό τούς ἀνταγωνισμούς τους, καί νά τό στηρίξουν ἀνεπιφύλακτα στήν ἀποστολή του νά μᾶς βγάλει ἀπό τήν κρίση.

Μέ τήν πνοή τοῦ ἐνθουσιασμοῦ πού θά προκαλέσει στήν κοινή γνώμη ἡ ἀλλαγή, αὐτός θά μπορέσει νά σταματήσει τίς ἀπεργίες, τίς καταλήψεις καί ὅ,τι ἄλλο ἐμποδίζει τήν ἀνάπτυξη τῆς παραγωγῆς μας πού εἶναι τό κλειδί τῆς ἀνόρθωσής μας. Καί μέ τό κῦρος του θά μπορέσει νά ἐπαναδιαπραγματευθεῖ τήν σχέση μας μέ τήν Τρόϊκα σέ σωστή βάση.

ΑΝΤΩΝΗΣ ΔΡΟΣΟΠΟΥΛΟΣ: Ἡ κρίσιμη κατάσταση ἀπαιτεῖ μιά ἀσυνήθιστη διαδικασία

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 156/Οκτωβρίου 2011)

Ἔχει ξαναγραφτεῖ σ’αὐτήν τήν Ἐφημερίδα, ἀλλά ἡ ἀλήθεια αὐτή εἶναι τόσο βασική, πού πρέπει νά ἐπαναλαμβάνεται μέχρι νά γίνει κοινό κτῆμα:

Μέ τίς συνηθισμένες κοινοβουλευτικές διαδικασίες δέν μποροῦμε νά σωθοῦμε. Τά προβλήματα πού ἀντιμετωπίζουμε εἶναι τόσο μεγάλα καί πολυσχιδῆ, πού οἱ διαχειριστές τῆς ἐξουσίας μόνο σέ πρόχειρους, εὔθραστους καί προσωρινούς συμβιβασμούς μποροῦν νά συμφωνήσουν. Διαβάσαμε γιά ἕνα ὑπουργικό συμβούλιο, στό ὁποῖο ὁ πρωθυπουργός ἐπί ἐννέα ὧρες ἀγωνίστηκε νά φέρει σέ κοινό τόπο τίς ἀντίθετες ἀπόψεις τριῶν ὁμάδων ὑπουργῶν του. Μιά κυβέρνηση συνασπισμοῦ αὔριο, ὑπέρ τῆς ὁποίας ἔχει ἐκδηλωθεῖ ὁ κ. Πάγκαλος καί τήν ζητοῦν πολλοί βουλευτές καί δημοσιεύματα στόν τύπο, θά εἶναι ἀκόμη πιό δύσκολο νά φτιάχνει κοινή γραμμή.

Μιά κυβέρνηση τῆς Ν.Δ., ἄν γίνουν πρόωρες ἐκλογές καί τίς κερδίσει ἀποκτῶντας αὐτοτελῆ πλειοψηφία (πρᾶγμα πλέον ἤ ἀμφίβολο) θά ἔχει τίς ἴδιες δυσκολίες μέ τήν σημερινή. Γιατί σέ κανένα σοβαρό ζήτημα δέν ὑπάρχει μία μονοσήμαντη λύση. Σέ καθένα ἀπό αὐτά ἄλλοι θά βλέπουν τήν ἀνάγκη νά προτιμηθεῖ ἡ τάδε σκοπιμότητα καί ἄλλοι ἡ δείνα,

Πέραν αὐτῶν, ὑπάρχουν τά προσκόμματα πού φέρνουν οἱ βουλευτές, μεταφέροντας τίς ἀντιρρήσεις τῶν ψηφοφόρων τους καί ἡ ἀντίφαση τῆς συμμόρφωσης στίς ὑποδείξεις τῆς Τρόϊκας καί τῆς ἱκανοποίησης τῶν αἰτημάτων τῆς κοινῆς γνώμης.

Σ’αὐτήν τήν ζοφερή καί ἐκρηκτική κατάσταση πού ἔχουμε φθάσει, ἡ μόνη λύση πού μπορεῖ νά μᾶς βγάλει ἀπό τά ἀδιέξοδα εἶναι νά παραδώσουν οἱ βουλευτές ὅλη τήν ἐξουσία πού παρέχει τό Σύνταγμα στήν Βουλή καί τήν Κυβέρνηση, σέ ἕναν ἄνθρωπο. Γιά νά μᾶς κυβερνήσει μέ σιδηρά πυγμή μέχρι νά βγοῦμε ἀπό τόν σπειροειδῆ καθοδικό φαῦλο στόν ὁποῖον ἔχουμε ἐμπλακεῖ.

Ξαναθυμίζω τό πρότυπο τοῦ Αἰσυμνήτη, πού οἱ ἀρχαῖοι μας, ὅταν οἱ διαφωνίες τῶν πολιτικῶν μερίδων ἔθεταν σέ κίνδυνο τήν συνοχή τῆς πόλης, ψήφιζαν γιά νά ἐπαναφέρει μέ τά μέτρα πού θά ἔπαιρνε κατά τήν κρίση του, τήν συναίνεση πού εἶναι ἀπαραίτητη στόν δημοκρατικό βίο.

Αἰσυμνήτης ὑπῆρξε ὁ Πιττακός ὁ Μυτιληναῖος, ἕνας ἀπό τούς ἑπτά σοφούς. Στήν οὐσία καί ὁ Σόλων, ἄν καί δέν ἀποδυναμώθηκε τυπικά αὐτή ἡ ὀνομασία, ὁ ὁποῖος ὅταν κατέθεσε τήν ἐξουσία του εἶχε ἐφοδιάσει τήν Ἀθήνα μέ ἕνα δημοκρατικό σύνταγμα.

Ἡ ἀναφορά μου στόν Αἰσυμνήτη καί στόν δικτάτορα τῆς Ρώμης τῶν δημοκρατικῶν χρόνων, ἡ ὁποία μετέφερε ἀπό τήν Ἑλλάδα αὐτόν τόν θεσμό, ξεσήκωσε φωνές, ὅτι ὑποστηρίζει τήν διάσωση τῆς χώρας μέσω ἑνός δικτατορικοῦ καθεστῶτος, ἔστω κάι προσωρινοῦ χαρακτήρα – τό ὁποῖο ὑπάρχει κίνδυνος νά μονιμοποιηθεῖ.

Ἀλλά ἀκριβῶς ἡ πρότασή μου νά ἐπιλέξει ἡ Βουλή ἕναν Αἰσυμνήτη ὡς πρωθυπουργό, τόν ὁποῖο νά στηρίζει καθ’ὅλη τήν διάρκεια τῆς ἀποστολῆς του, συνεχίζοντας φυσικά τήν ὕπαρξή της, ἀποκλείει τήν ἐκτροπή του σέ δικτάτορα τοῦ τύπου τῶν δικτατόρων τῆς παρακμῆς τῆς ρωμαϊκῆς δημοκρατίας, οἱ ὁποῖοι σοφίσθηκαν τόν καταξιωμένο τίτλο.

Γιατί νά συμφωνήσουν

Στήν ἰδέα γιά τόν Αἰσυμνήτη ἔχω ἀκούσει πολλές φορές νά ἀντιπροβάλλεται τό ἐρώτημα «Γιατί νά δεχθοῦν οἱ βουλευτές ἔστω καί πρόσκαιρα νά στερηθοῦν τίς γλύκες τῆς ἐξουσίας, τίς μπάζες τους ; κλπ κλπ»

Ἡ ἀπάντηση εἶναι «Γιατί καί οἱ βουλευτές εἶναι ἄνθρωποι». Πρῶτον, ἀνάμεσα σ’αὐτούς ὑπάρχουν – κανείς δέν μπορεῖ νά τό ἀρνηθεῖ - εὔορκοι καί ἔντιμοι δημόσιοι λειτουργοί. Δεύτερον, ὑπάρχει τό φυσικό ἔνστικτο τοῦ πατριωτισμοῦ. Αὐτό ἦταν πού ἔκανε κοτζαμπάσηδες ἀρχιερεῖς καί φαναριῶτες, πού ἦταν καλά βολεμένοι μέ τό καθεστώς τοῦ σουλτάνου, ὅταν ξέσπασε ἡ Ἐπανάσταση νά ἁδράξουν τή σημαία της. (Ὅτι οἱ σημερινοί εἴμαστε ἀλλοιώτικοι ἀπό τούς παλιούς, παραγνωρίζει τά συστατικά τῆς ἀνθρώπινης φύσης). Τρίτον, ὁ κίνδυνος εἶναι ἄμεσος καί μεγάλος γιά ὅλους.

Ὅσες μπάζες καί ἄν ἔχουν διοχετευθεῖ στό ἐξωτερικό καί ὅσες ἐναλλακτικές σταδιοδρομίες καί ἄν προσβλέπονται στήν μετανάστευση, ἄν ἡ Ἑλλάδα καταρρεύσει, ὅ,τι διαθέτει ὁ καθένας μας σ’αὐτόν τόν τόπο, θά τεθεῖ στήν διάθεση μιᾶς ξένης κυριαρχίας. Ὅσοι θά παραμείνουν ἐδῶ, θά γίνουν ραγιάδες.

Μιλᾶμε γιά ἕναν ὑποστασιακό κίνδυνο, ὁ ὁποῖος ἀπαιτεῖ τό πλῆρες ξεπέρασμα τῶν ἀδυναμιῶν μας.

Ἡ διεθνής θέση τῆς χώρας μας

Ὁ κόσμος μετά τήν νίκη τῆς Ἀμερικής ἐπί τῆς Σοβιετικῆς Ἕνωσης ἔγινε πολύ ἀσταθής. Ἡ Ρωσία ἔγινε κομμάτια. Ἡ Γιουγκοσλαυϊα διαλύθηκε. Ἡ Σλοβακία πῆρε διαζύγιο ἀπό τήν Τσεχία. Ἡ ἑνότητα τοῦ Βελγίου συρρικνώθηκε. Τό Σουδάν διασπάστηκε. Στίς διάφορες ἀραβικές χῶρες ἔχουν ξεσπάσει ἐμφύλιοι πόλεμοι. Πολλές κυβερνήσεις στήν νοτιοανατολική Ἀσία δέν ἐλέγχουν τούς στρατούς τους. Οἱ εὐκαιρίες ξένων ἐπεμβάσεων ἀφθονοῦν.

Ἐμεῖς ἀντιμετωπίζουμε μέ τήν Τουρκία μιάν ἀπειλή πού μπορεῖ νά σημάνει τό τέλος τοῦ ἑλληνισμοῦ. Πέρα ἀπό τίς βλέψεις της στήν Θράκη, τό Αἰγαῖοι καί τήν Κύπρο καλλιεργεῖ τίς ἐπεκτατικές διαθέσεις τῆς Ἀλβανίας καί τῶν Σκοπίων. Ὁ νεο-οθωμανισμός εἶναι μιά ἰδεολογία ὁμογενοποίησης τοῦ χώρου πού τήν περιβάλλει.

Ποιά εἶναι τά δικά μας στηρίγματα στήν ἀπειλή; Τό ΝΑΤΟ ἔχει δηλώσει ἐπίσημα, ὅτι δέν θά εἶναι στό πλευρό μας σέ τουρκική ἐπίθεση. Ἡ Ἀμερική, ἰδιαίτερα, ρυθμίζει τήν στάση της ἀνάλογα μέ τά συμφέροντά της πού ἐξυπηρετεῖ κατά φορά ἡ Τουρκία. Ἡ Εὐρωπαϊκή Ἕνωση εἶναι μέν ἀντίθετη στήν τουρκική ἔνταξη, ἀλλά ἡ πρακτική ἀλληλεγγύη της μέ μᾶς εἶναι περιορισμένη.

Μέ τήν οἰκονομική κρίση καί τήν συνακόλουθη κοινωνική ἀναταραχή, πού μᾶς μαστίζουν, ἡ δύναμη ἀντίστασης μας στήν τουρκική ἀπειλή εἶναι μειωμένη.

Καί αὐτό εἶναι ἄλλος ἕνας λόγος, καίριος, νά χρειάζεται νά ξεφύγουμε ἀπό τά στεῖρα παιγνίδια μεταξύ τῶν κομμάτων καί νά περάσει ἡ ἐξουσία σέ ἱκανά καί ἀποτελεσματικά χέρια.

Μιά πολύτιμη πρόταση

Στό ¨Βῆμα¨ τῆς 18ης Σεπτεμβρίου τό κύριο ἄρθρο μέ τίτλο ¨Στήν ἐντατική ἤ στό νεκροτομεῖο - Ἀνοιχτή ἐπιστολή πρός τούς κ.κ. Γιῶργο Παπανδρέου, Ἀντώνη Σαμαρᾶ¨ ἔκανε μιά σημαδιακή ὑπόδειξη γιά τήν πορεία πού πρέπει νά ἀκολουθήσει ἡ χώρα.

Μετά μιάν ἐπισκόπηση τοῦ πῶς ἔφεραν τά δύο μεγάλα κόμματα τήν Ἑλλάδα στόν διεθνῆ διασυρμό καί τήν οὐσιαστική πτώχευση, ἔλεγε ὁ κ. Σταῦρος Ψυχάρης στούς ἀρχηγούς τους, ἐν ὄψει τῆς διάσκεψης πού θά γινόταν τήν ἑπομένη στίς Βρυξέλλες, ὅτι ὀφείλουν νά πᾶνε μαζί σ’αὐτήν καί νά δώσουν ἀπό κοινοῦ τήν τελική μάχη: «Καί ἄν χρειάζεται, παραμερῖστε καί ἀναθέσετε μέ κοινή ἀπόφαση σας τήν ἐκπροσώπηση τῆς χώρας σέ τεχνοκράτη πού ΔΕΝ πολιτεύεται, καί ΔΕΝ θά πολιτευθεῖ.»

Ἡ ὑπόδειξη ἦταν ὑπό τήν αἵρεση ¨ἄν χρειάζεται¨ καί ἀφοροῦσε τήν ἐπαναπροώθηση σέ συγκεκριμένη διάσκεψη. Ἐάν ὅμως ἡ ἀνάθεση τῆς ἐκπροσώπησης τῆς χώρας δινόταν σέ ἕνα πρόσωπο ἐκτός πολιτικῆς, ἑπόμενο θά ἦταν νά δοθεῖ στό ἴδιο ἡ ἐπίβλεψη τῆς ἐφαρμογῆς τῶν συμφωνηθέντων μέ τήν Τρόϊκα καί ἡ συναφής διακυβέρνηση τῆς χώρας κατά τήν διάρκεια τῆς κρίσης.

Τά δύο ΔΕΝ πού ἔγραψε ὁ κ. Ψυχάρης μέ κεφαλαῖα γιά τόν τεχνοκράτης παραπέμπουν κατ’εὐθείαν στόν Αἰσυμνήτη, ὅπως τόν περιέγραψε αὐτή ἡ Ἐφημερίδα. Ἐκπρόσωπο ἐκτός τοῦ πολιτικοῦ προσωπικοῦ χώρας καί τοῦ ὁποίου ἡ ἐπιτυχία δέν θά ἐμβάλλει σέ φόβο τούς πολιτικούς, ὅτι θά ἀποκτήσουν ἕναν ἀκαταγώνιστο ἀντίζηλο.

Ἐν ὄψει τῆς ἐπιρροῆς πού ἀσκεῖ στά πολιτικά τό ¨Βῆμα¨ περίμενα μέ ἀγωνία τά ἑπόμενα ἄρθρα του. Ὅτι θά προωθήσει τήν σκέψη πού πρόβαλε. Δυστυχῶς, τίς δύο Κυριακές πού ἀκολούθησαν ὁ κ. Ψυχάρης ἀσχολήθηκε μέ ἄλλα, νά προετοιμάσει καλά προγράμματα στά κόμματα, τήν ¨ἀνεργία¨ τῶν ὑπουργῶν κλπ. κλπ.

Ὅλα σώζονται ἀκόμη - Τό ζήτημα δέν ἔχει κλείσει.

Ὅλο καί περισσότεροι ἄνθρωποι ἀσφυκτιοῦν μέ τήν κατάσταση. Μέ τά λαϊκά εἰσοδήματατα πού συρρικνώνονται. Μέ τήν ἐπικέντρωση τῆς Τρόϊκας στό πῶς θά πάρει πίσω τά λεφτά πού τῆς χρωστοῦμε καί τήν παραγνώριση ἐκ μέρους της τῆς ἀνάγκης γιά οἰκονομική ἀνάπτυξη. Μέ τά ἀλλοπρόσαλλα μέτρα τῆς κυβέρνησης. Μέ τήν ἀνομία πού ἐξαπλώνεται.

Ἡ λέξη ¨δικτατορία¨ ἀπό καταραμένη κυκλοφορεῖ εὐρύτατα πλέον ὡς ἐλπίδα ἀπολύτρωσης.

Προσοχή ὅμως: Ἡ δικτατορία ἐκ μέρους ἑνός πού θά διαθέτει ὡς κυριώτερο ἐφόδιο τήν δύναμη τῶν ὅπλων γιά τήν ἐπιβολή της, θά εἶναι καταστροφική. Θά μᾶς ὁδηγήσει σέ ἄλλου εἴδους καί μεγαλύτερες περιπέτειες. Σέ συγκρούσεις μέ τίς ὁμάδες τῶν θιγομένων, σέ κλώτσημα ἀπό τήν Τρόϊκα, πού πολλοί πίσω της ζητοῦν νά πεῖ ¨ὅτι χάσαμε, χάσαμε¨ καί νά σταματήσει νά μᾶς δίνει.

Χρειαζόμαστε τόν Αἰσυμνήτη, μέ τά προσόντα πού ἔχουν περιγράψει αὐτές οἱ στῆλες, πού νά ἔχει τήν στήριξη τῆς Βουλῆς καί τήν ¨ἔξωθεν καλή μαρτυρία¨ στήν κοινή γνώμη.

Ὅλα σώζονται ἀκόμη, ἀρκεῖ ἡ κοινή γνώμη νά πείσει τήν Βουλή γιά τήν αἰσυμνητεία προτοῦ νά ἐπέλθει ἡ καταστροφή.

Νέο Δ.Σ. του Κ.Σ.Μ.

Κατά την Γενική Συνέλευση των μελών του Κέντρου Σοσιαλιστικών Μελετών της 12ης Δεκεμβρίου 2011 επανεξελέγη το απερχόμενο Διοικητικό Συμβούλιο, δηλαδή οι:
Πρόεδρος: Λέανδρος Σλάβης
Αντιπρόεδρος: Γιάννης Ζαχαρίου
Γενικός Γραμματέας: Γιάννης Καούνης
Ταμίας: Χαρίκλεια Μαυρομμάτη
Υπεύθυνος Συγκεντρώσεων: Λουκάς Θεοχαρόπουλος
Υπεύθυνος Τύπου: Λουκάς Θεοχαρόπουλος
Υπεύθυνος Εφημερίδας: Αντώνης Δροσόπουλος

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΑΧΕΛΙΝΟΣ: Μέτρων Πακέτο VS Γκέττο

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 156/Οκτώβριος 2011)

«Λόντρα, Παρίσι, Νιού Γιόρκ, Βουδαπέστη και Βιέννη, μπρος στην Αθηνά καμιά, μα καμιά σας δεν βγαίνει!», έλεγε ένα τραγούδι της εποχής της ακμής της ελαφράς μουσικής. Μπρος στην Αθήνα καμιά τους ούτε έβγαινε τότε, ούτε βγαίνει τώρα. Μόνο που οι καιροί άλλαξαν. Τότε, τουλάχιστον κατά την άποψη του στιχουργού, δεν έβγαιναν μπροστά στο ιοστεφές άστυ σε ομορφιές και ζεστασιά. Τώρα, αντίθετα, δεν βγαίνουν μπροστά του σε ασχήμια και απώθηση!

Είναι κάτι το αναμενόμενο σε έναν τόπο όπου το μόνο που διδάσκει η ιστορία είναι το ότι δεν διδάσκει τίποτε! Αυτό αποδεικνύουν, μεταξύ άλλων, δύο ανακοινώσεις που συνέπεσαν με την αιχμή των αντιδράσεων, αλλά και των εκτρόπων, που ακολούθησαν τη δολοφονία από μετανάστες ενός ανύποπτου έλληνα οικογενειάρχη, κάτοικου ενός από τα γκέττο της πρωτεύουσας. Με την πρώτη ανακοινωνόταν ότι βρισκόταν στην τελική ευθεία το άνοιγμα του Ξενοδοχείου των Απόρων στην Οδό Πατησίων, κάπου μεταξύ της Πλατείας Αμερικής – Πλατεία Αφρικής την αποκάλεσε μετανάστρια από την Ουκρανία (!) – και της Πλατείας Κολιάτσου. Με τη δεύτερη ότι πρόκειται να λειτουργήσει Ξενώνας Αστέγων απέναντι από το Σταθμό Λαρίσης! Ανακοινωνόταν, μ’άλλα λόγια, το άνοιγμα δύο επιπλέον πόλων έλξης φορέων προβλημάτων στις προβληματικές περιοχές που βρίσκονται στο επίκεντρο της κρίσης ακριβώς λόγω της υπερβολικής συγκέντρωσης μιζέριας σε αυτές. Μάλιστα, μόλις λίγες μόλις βδομάδες μετά τη λήξη της φιλοξενίας των μεταναστών, που είχαν καταλάβει τη Νομική Σχολή, στο αναξιοποίητο περικαλλές αρχιτεκτόνημα της Βίλλας “Υπατία” της περιοχής του Αρχαιολογικού Μουσείου, που, σε άλλες πόλεις, θα αποτελούσε ένα από τα τοπόσημά τους.

Μάλιστα, στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε (τυχαία άραγε;) και η απόφαση – στο πλαίσιο ευρύτερων ανακατατάξεων – της υποβάθμισης και διοικητικής υπαγωγής σε άλλες μονάδες των δύο μοναδικών δημόσιων φορέων περίθαλψης της περιοχής του Γενικού Νοσοκομείου Πατησίων και της ιστορικής “Παμμακαρίστου”.

Με την πρώτη ματιά οι επιλογές φαίνονται εύλογες· τα κέντρα υποδοχής θα στηθούν εκεί όπου βρίσκεται το κέντρο βάρους του προβλήματος που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Άμα το καλοεξετάσει κανείς, όμως, δεν θα δυσκολευτεί να διαπιστώσει ότι το επακόλουθο των συγκεκριμένων επιλογών θα είναι ο φαύλος κύκλος της περαιτέρω “γκεττοποίησης” των “κοινωνικών χωματερών” της πόλης. Δηλαδή, η περαιτέρω υποβάθμιση των περιοχών, η οποία αποβαίνει σε βάρος τόσο των παλιών κατοίκων τους – δηλαδή εκείνων που εγκλωβίστηκαν σε αυτές και δεν μπορούν να φύγουν ή δέθηκαν με αυτές και αρνούνται να τις εγκαταλείψουν – όσο και των μεταναστών που αντικατέστησαν αυτούς που την “κοπάνησαν” (όσο ήταν καιρός).

Πρόκειται για μία πανομοιότυπη πρακτική, με αντίθετο όμως στόχο, με αυτή που εφαρμόζεται εδώ και τρεις – τέσσερις δεκαετίες στην πρωτεύουσα: την πλαισίωση με έργα βιτρίνας των περιοχών που αποτελούσαν τη βιτρίνα της πόλης. Γιατί κάθε παρέμβαση στην πόλη συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας δυναμικής ως πολλαπλασιαστής της τάσης που εκπροσωπεί. Με αυτόν τον τρόπο η πόλη είχε χωριστεί σε τομείς δύο ταχυτήτων: ο ένας εκσυγχρονιζόταν και εμπλουτιζόταν με έργα βελτίωσης της υποδομής και διευκόλυνσης της ζωής των κατοίκων του, ο άλλος όχι μόνο παρέμενε στάσιμος, αλλά, εξαιτίας της όλο και μεγαλύτερης ποιοτικής απόστασης που τον χώριζε από τον πρώτο, απωθούσε όλο και περισσότερο τους ιθαγενείς του.

Ενώ, όμως, μέχρι πρότινος η ψαλίδα άνοιγε με ένα συγκρατημένο ρυθμό, επειδή το ένα σκέλος της ξέφευγε προς τα πάνω, τελευταία ο ρυθμός επιταχύνθηκε, επειδή άρχισε το δεύτερο σκέλος της να ωθείται παράλληλα προς τα κάτω. Μία τάση που αναπτύχθηκε αφότου η παντελής έλλειψη μέριμνας για αυτές κούμπωσε με την ανοχή (αν όχι ενθάρρυνση) στη συγκέντρωση σε αυτές όλων των οχληρών πτυχών της πόλης. Δεν είναι τυχαίο ότι οι δύο νέοι χώροι υποδοχής θα γειτνιάζουν με τις δύο μακροβιότερες καταλήψεις (ιστορικών και περίτεχνων) κτηρίων, ο μεν με την κατάληψη στη γωνία των Οδών Λ. Καραγιάννη – Ι. Δροσοπούλου (που τίμησε προ καιρού το αργυρό ιωβηλαίο της!) και ο δε με την κατάληψη της πάλαι ποτέ περίφημης Βίλλας “Αμαλία”. Ούτε το ότι, μεσοκαλόκαιρο, αφέθηκε στο έλεος των καταληψιών, μετά από μια “επίσκεψη αβροφροσύνης” των αστυνομικών δυνάμεων κατά την απουσία τους, μία τρίτη κατάληψη, της προπολεμικής διατηρητέας και ιστορικής (επειδή σ’αυτήν έζησε κάποια χρόνια η Μαρία Κάλλας) Πολυκατοικίας “Παπαλεονάρδου”, στην Οδό Πατησίων, στο ίδιο τετράγωνο με τη Βίλλα “Υπατία”! Όπως δεν είναι τυχαίο και το ότι οι εκάστοτε καταληψίες προτιμούν στόχους αυτών των περιοχών· γνωρίζουν πολύ καλά ότι αν είχαν προτιμήσει εξίσου προσιτά κτήρια άλλων περιοχών θα είχαν εκπαραθυρωθεί κλωτσηδόν μέχρι να πουν κύμινο!

Όλες αυτές οι ενέργειες (και παραλείψεις) που επιχειρούνται και συγκλίνουν προς ένα αδιαμφισβήτητο αποτέλεσμα: την επιλεκτική υποβάθμιση συγκεκριμένων περιοχών της πρωτεύουσας! Το ότι συνάδουν, μάλιστα, με σχέδιο συγκέντρωσης όλων των αλλοδαπών σε συγκεκριμένη περιοχή της πόλης, το οποίο δημοσιεύματα αποδίδουν στη δημοτική αρχή, ενδέχεται να υποδεικνύει το ότι η διαίρεσή της πρωτεύουσας σε γειτονιές πατρικίων και πληβείων δεν οφείλεται σε συρροή συμπτώσεων, ούτε αποτελεί ευφάνταστο σενάριο συνωμοσιολογίας. Ας σημειωθεί δε ότι μια τέτοια επιλογή δεν είναι καν λυσιτελής σε μια πόλη με διάτρητα εσωτερικά όρια. Η περιοχή που θα θυσιαστεί θα αποτελέσει πόλο έλξης, με αποτέλεσμα να αναζητηθεί για το πλεόνασμα ζωτικός χώρος στις όμορες της περιοχές. Άραγε οι ανεγκέφαλοι ή κακόβουλοι εισηγητές μιας τέτοιας επιλογής προτίθενται να αποζημιώσουν τους κατοίκους των που θα δουν τις περιουσίες τους να χάνουν ό,τι έχει απομείνει από την αξία τους; Οι απεχθείς βολονταρισμοί αυτού του είδους ευδοκιμούσαν μέχρι τώρα μόνο σε καθεστώτα τύπου Τσαουσέσκου ή Ναζαρμπάγεφ!

Αυτή, όμως, η τάση, η οποία, στην περίπτωση της Αθήνας ευνοείται από τα μέτρα κρατικών και δημοτικών αρχών, δεξιών τε και αριστερών αντιλήψεων, είναι στο στόχαστρο αριστερών τε και δεξιών αρχών σε άλλες χώρες που προσπαθούν να αποτρέψουν ή να ανατρέψουν μία de facto δημιουργία συνοικιών προνομιούχων, οι οποίες, στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, παίρνουν ακόμα και τη μορφή περιτειχισμένων νησίδων (“gated communities”). Αυτό δεν σημαίνει ότι οι αποτρεπτικές προσπάθειες στέφονται με επιτυχία πάντοτε και παντού. Αλλά, τουλάχιστον, αναλαμβάνονται.

Είναι χαρακτηριστικά τα (όχι πάντοτε αποτελεσματικά) μέτρα των γαλλικών αρχών για την επίτευξη του “κοινωνικού ανακατώματος” ή της “κοινωνικής μείξης” (“mixité sociale”) που επιδιώκουν τη συμβίωση ποικίλων οικονομικό-κοινωνικών πολυφυλετικών στρωμάτων μέσα στα όρια ετερογενών συνοικιών ή προαστίων και την διάρρηξη του ιστού των προνομιούχων νησίδων (“enclaves dorées”). Σ’αυτά συμβάλλουν κοινωνικοί φορείς, όπως πολιτικά κόμματα και η εκκλησία, οργανώσεις πολιτών, αλλά και επιχειρήσεις (με την πολιτική προσλήψεων που εφαρμόζουν). Μέχρι και νομοθετική ρύθμιση έχουν στη διάθεσή τους (αρκετά έγκαιρα, από το 1991)! Στο πλαίσιο αυτής οι δημοτικές αρχές των πλούσιων προαστίων οφείλουν να αναπτύξουν σε ιδιόκτητά τους οικόπεδα κατοικίες, με προκαθορισμένο ποσοστό στο σύνολο του δυναμικού των κατοικιών του Δήμου, όπου θα στεγάσουν με χαμηλό νοίκι οικονομικά ασθενή νοικοκυριά. Αντίστροφα, και αυτό όχι μόνο στη Γαλλία, σε περιοχές που έχουν παρακμάσει χωροθετούνται υποδομές που θα τους προσδώσουν ακτινοβολία για αναστρέψουν τη δυναμική τους.

Αντίθετα, στην Ελλάδα σχεδόν ευνοείται o διαχωρισμός, η “γκεττοποίηση”. Μάλιστα, πολύ συχνά με τις ευλογίες μιας ανεγκέφαλης αριστεράς! Δεν είναι λίγες οι φορές που έχει πρωτοστατήσει στον αποκλεισμό από προνομιούχες περιοχές οχληρών μεν, πλην όμως απαραίτητων λειτουργιών, οι οποίες, στη συνέχεια, εγκαθίστανται αναγκαστικά στις γειτονικές “κοινωνικές ή περιβαλλοντικές χωματερές”. Το ίδιο αποτέλεσμα έχει και η απουσία αντίδρασης εκ μέρους της σε καταστάσεις που απολήγουν σε ανάλογο αποτέλεσμα. Είναι κάτι παραπάνω από αποκαλυπτικό το γεγονός ότι όλες οι σώφρονες φωνές, οι οποίες υποστήριξαν τη μερική μετατροπή της έκτασης του παλιού αεροδρομίου του Ελληνικού σε “τράπεζα γης” προς όφελος όλων των περιοχών – και, κατά κύριο λόγο, των πιο αδικημένων – του Λεκανοπεδίου, προήλθαν από άλλους πολιτικούς χώρους. Αντίθετα, η εν λόγω αριστερά ματαιοπονούσε – όπως αποδείχθηκε – στην προάσπιση του αντιοικονομικού φαραωνικού έργου του “μητροπολιτικού πάρκου”. Κι όμως, με την εκμετάλλευση αυτού του αποθέματος γης θα μπορούσαν να αποκτήσουν λίγο (παραπάνω) πράσινο οι συνοικίες της Αθήνας που το στερούνται περισσότερο και να πάψουν οι δρόμοι τους να είναι πρωταθλητές στη συσσώρευση κάθε είδους ρύπων. Αξίζει να σημειωθεί ότι, με βάση πρόσφατα στοιχεία του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, στις πρώτες θέσεις του σχετικού πίνακα για το 2010 βρέθηκαν και με διαφορά οι Οδοί Πατησίων και Αριστοτέλους, στην καρδιά των κοινωνικών και, συνάμα, περιβαλλοντικών χωματερών της πόλης. Τυχαίο; Δεν νομίζω!

Πρόκειται, άραγε, για αδιαφορία ή έλλειψη διορατικότητας αυτής της αριστεράς; Εκτός και αν πρόκειται για μια υστερόβουλη πολιτική (που εφαρμόζεται και σε άλλους τομείς) με στόχο τη δημιουργία ανεξέλεγκτων καταστάσεων στα γκέττο και την απόσπασή τους από τη σφαίρα επιρροής της εξουσίας. Αν και, σε αυτή την περίπτωση, πρόκειται για μία ασύγγνωστη εθελοτυφλία, γιατί όπως αποδείχθηκε επανειλημμένα στο απώτερο παρελθόν στο εξωτερικό και στο πρόσφατο στη χώρα, δεν είναι ούτε η αριστερά ούτε η δημοκρατία που επωφελούνται από αυτές τις καταστάσεις.

Αν δεν γίνουν κατανοητές αυτές οι στοιχειώδεις διαπιστώσεις, δεν έχουν ελπίδες ευόδωσης ούτε η περιλάλητη επιστροφή των Αθηναίων στο ιστορικό κέντρο ούτε η μετατροπή της πόλης σε τουριστικό προορισμό “city breaks”, όπως οραματίζονται κυβερνητικές και δημοτικές κεφαλές.

Για να επανακάμψουν οι κάτοικοι στις συνοικίες που εγκαταλείψανε θα πρέπει να αρθούν οι αιτίες που τους οδήγησαν στη μετοικεσία (και όχι να επιδεινώνονται). Για να αποφασίσει να επιστρέψει στο κέντρο της πόλης αυτός που, για παράδειγμα, απαύδησε ψάχνοντας κάθε βράδυ θέση για να σταθμεύσει το αυτοκίνητό του, θα πρέπει να πεισθεί ότι, πλέον, θα βρίσκει. Πως, όμως, όταν εντεταλμένα «τάγματα εφόδου» σαμποτάρουν κάθε σχετική απόπειρα; Πρόσθετα, θα πρέπει να πεισθεί ότι η θέση που θα βρει θα του παρέχει τα εχέγγυα ότι δεν θα βρει την επομένη το αυτοκίνητό του “καλοκαιρινό”. Με ποια λογική αναμένεται ότι κάποια νεαρά ζευγάρια θα προτιμήσουν να εγκατασταθούν στο κέντρο, για να επωφεληθούν από κάποιες φορολογικές απαλλαγές, όταν το αντίτιμο αυτής της εγκατάστασης θα είναι επαχθέστερο; Γνωρίζουν ότι, αν δεν προηγηθεί η αναβάθμιση των δημόσιων σχολείων κάθε βαθμίδας στη νέα γειτονιά τους, μόνο το ιδιωτικό σχολείο, στα πέρατα του κόσμου, στο οποίο θα αναγκαστούν να στείλουν τα γεννήματά τους, θα τους στοιχίσει κάτι παραπάνω από την φορο-ελάφρυνση. Και δεν θα πάρουν τη μεγάλη απόφαση αν πρόκειται, εξαιτίας της, είτε να κλειδαμπαρώνουν τους γόνους τους μέσα στους τέσσερις τοίχους, είτε να ζουν με το άγχος των κινδύνων που θα τους περιμένουν μόλις ξεμυτίσουν μόνοι τους στο δρόμο.

Από την άλλη και παρά το ότι, από άποψη υποδομών και δραστηριοτήτων, η πρωτεύουσα έχει καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του δρόμου που τη χώριζε από τους παραδοσιακούς προορισμούς αστικού τουρισμού, δεν θα κερδίσει εύκολα την προτίμηση των καλοπερασάκηδων πιστών του. Δεν πρόκειται να συρρεύσουν επειδή θα μπορούν να προμηθευτούν μια ενιαία κάρτα χρήσης των συγκοινωνιών και επίσκεψης των μουσείων, αν δεν νιώθουν καλοδεχούμενοι και ασφαλείς στους δρόμους της πόλης. Και, κυρίως, αν δεν νιώθουν ελεύθεροι να περιπλανηθούν σ’αυτήν οπότε έχουν όρεξη, αντί να ασφυκτιούν μέσα από τα αόρατα κάγκελα των ελάχιστων προσπελάσιμων περίκλειστων οάσεων. Γιατί, μπορεί η ανασφάλεια να μην είναι προνόμιο της Αθήνας, αλλά σε άλλους προορισμούς δεν έχουν παρά να αποφεύγουν ορισμένες κακόφημες συνοικίες και κάποιες μόνο ώρες.

ΑΡΗΣ ΓΚΡΙΝΙΑΡΗΣ: Λόγων και πράξεων συνέπεια…

("Εφημερίδα του Κ.Σ.Μ."/τεύχος 156/Οκτώβριος 2011)

«Στις 18 σοσιαλισμό»! Με αυτή τη μαγική συνταγή, που κυριαρχούσε ως ιαχή σε όλες τις προεκλογικές συγκεντρώσεις του, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. σάρωσε στις εκλογές του Οκτώβρη του 1981. Ωστόσο, οι εμπνευστές του ποτέ δεν είχαν εξηγήσει προκαταβολικά ούτε ποιο “σοσιαλισμό” ούτε ποιες “18” εννοούσαν, γιαυτό και ο καθένας αντιλαμβανόταν το κατευθυντήριο της μετέπειτα πορείας σύνθημα όπως τον βόλευε. Αυτό εξηγεί κατά μεγάλο μέρος την προεκλογική απήχηση του συνθήματος. Αλλά και τη μετεκλογική απογοήτευση μέρους του εκλογικού σώματος που είχε πιστέψει ότι την επαύριο των εκλογών θα έπιαναν δουλειά τα ντόπια “σοβιέτ”. Έτσι παρασύρθηκαν – για να μην ξεχνιόμαστε – και οι “λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις” και άλωσαν, σε συνεργασία με το ΠΑ.ΣΟ.Κ., κάθε πτυχή δημόσιου βίου στη χώρα και την κομματικοποίησαν. Βέβαια, στη συνέχεια, όταν οι “πρασινοφρουροί” απέκτησαν την αναγκαία δύναμη για να κάνουν κουμάντο μόνοι τους, παραγκωνίστηκαν και άρχισαν τις σπαραξικάρδιες οιμωγές, ως απατημένες σύζυγοι!

Σήμερα, έχουν αρχίσει πια να ξεδιαλύνονται ορισμένα από τα σκοτεινά σημεία του συνθήματος. Τουλάχιστον ως προς το ποιο “σοσιαλισμό” υπονοούσε. Επρόκειτο για έναν τριτοκοσμικό (ψευδο)σοσιαλισμό, επί της ουσίας μονοκομματικό, κατά το παράδειγμα των ειδώλων της εποχής, όπως του “φίλου” Καντάφι, ο οποίος – κατά δήλωσή του – είχε βοηθήσει και είχε εγκρίνει το κίνημα. Βέβαια, θα διατηρούσε ένα προσωπείο πολυκομματισμού, αφενός μεν για να ρίχνει στάχτη στα μάτια των ευρωπαίων εταίρων, των οποίων τα όβολα ήταν αναγκαία για τη χρηματοδότηση του στησίματος του κομματικού κράτους, αφετέρου δε για να εξασφαλίζει τις κυβερνητικές παρενθέσεις, στις οποίες θα φορτωνόταν κάθε κακώς κείμενο και οι οποίες θα το διευκόλυναν να λούζεται, ως “Ήρα”, στην Πηγή της Κανάθου και να ξαναβρίσκει το κίνημα την (πολιτική) παρθενία του.

Ο (ψευδο)σοσιαλισμός που θα εκμαίευε το “κρίνο” της “αλλαγής” θα διασφάλιζε και την κληρονομική μεταβίβαση της υπέρτατης εξουσίας, κατά το παράδειγμα του σοσιαλισμού των οικογενειών Κιμ, Άσσαντ, αλλά και άλλων, τις οποίες τις πρόλαβαν τα γεγονότα και των οποίων τα μεγαλεία και την δόξαν είχε ζηλώσει! Βέβαια, θα ήταν ανεκτό να μεσολαβούν και κάποιες παρένθετες καταστάσεις, όταν είτε η διαδοχή δεν ήταν έτοιμη είτε η παραλαβή του “δακτυλιδιού” της αρχηγίας της φατρίας δεν εξασφάλιζε και την παραλαβή του “στέμματος” της πρωθυπουργίας.

Πρόσθετα, θα έστηνε το γραφειοκρατικό σύστημα, το οποίο είναι απαραίτητο για την αδιατάρακτη επιβίωσή του και αποτελεί “conditio sine qua non” για κάθε (ψευδο)σοσιαλισμό που σέβεται τον εαυτό του. Επίσης, θα ξεχώριζε την “ήρα” (δηλαδή τους πληβείους του ιδιωτικού τομέα) από το “στάρι” (δηλαδή τους πατρίκιους του δημόσιου τομέα), με την εξαίρεση βέβαια εκείνων από τους πρώτους που θα χρημάτιζαν “δεκανίκι” της εξουσίας του και θα είχαν το δικαίωμα να συμμετέχουν στην πρώτη θέση της (ψευδο)σοσιαλιστικής κοινωνίας των δύο ταχυτήτων που θα διαμορφωνόταν. Για τους υπόλοιπους επιφύλασσε την τύχη που επιφύλαξαν στο παρελθόν και μέχρι την κατάρρευσή τους οι “σοσιαλισμοί” του Χότζα και των συν αυτώ: την προλεταριακή εξαθλίωση! Ίσως δε, η κρίση να του έδωσε την ευκαιρία να πετύχει και αυτόν τον στόχο χωρίς πολύ προσπάθεια, γιαυτό και έκανε τόσα τέρμινα να πάρει μπρος και να αντιδράσει.

Αντίθετα, όμως, προς τον “σοσιαλισμό” του συνθήματος ακόμα δεν διευκρινίστηκε επακριβώς το ποιες “18” είχε κατά νου το κίνημα! Πάντως, δεν επρόκειτο να ανταποκρίνεται στην ετέρα ατάκα της εποχής, το «εδώ και τώρα» (ή «ατάκα κι επί τόπου» σύμφωνα με ασμάτιον του συρμού ελαφρολαϊκής αοιδού της εποχής, την οποίαν εκτιμούσε δεόντως ο πατήρ του κινήματος και του σημερινού ηγέτη του). Αυτό αποσκοπούσε , απλά, να φενακίζει κάποιους ανυπόμονους.

Όπως φαίνεται, ωστόσο, θα διαφανεί οσονούπω και το ποιες “18” κρύβονταν πίσω από το προ τριακονταετίας κυρίαρχο σύνθημα. «Ελήλυθεν η ώρα», καθώς πληρούνται ένα-ένα όλα τα προαπαιτούμενα. Αρωγός η πρωτοφανής κρίση. Χάρις σ’αυτήν και για να διαφυλαχτεί “ως κόρη οφθαλμού” η γραφειοκρατία του συστήματος και βασικός στυλοβάτης του – με κάποιες αβαρίες είναι αλήθεια, αλλά ας μην τα θέλει όλα δικά του – εξοντώνεται ο ιδιωτικός τομέας. Με τον ρυθμό που υποσκάπτεται ο τελευταίος (για να συντηρηθεί ο πρώτος) σε λίγο δεν θα υπάρχει ούτε για δείγμα ιδιωτικής επιχείρησης στη χώρα. Όλες θα μεταναστεύσουν από τον τόπο τον φθονερό: άλλες σε τόπο καρπερό και άλλες σε τόπο χλοερό. Θα απομείνουν λίγες είτε ως εξαιρέσεις του κανόνα είτε ως μουσειακό έκθεμα ιδιάζουσας αντοχής και προσαρμοστικής ικανότητας κατά την ερμηνεία μιας δαρβινικής οικονομικής κοινωνιολογίας.

Παράλληλα, θα εξαφανισθεί και η ιδιοκτησία ακίνητης περιουσίας και δη (ακόμα και πρώτης) κατοικίας, καθώς στα μάτια του πασοκικού κατεστημένου (όπως δείχνουν οι αλλεπάλληλες φοροεπιδρομές του) η ιδιοκτησία από ανδράποδο ισοδυναμεί με έγκλημα καθοσίωσης. Κάποιοι πάλαι ποτέ ιδιοκτήτες τη ρευστοποίησαν πριν από μια ντουζίνα χρόνια («τοις κείνων ρήμασι πειθόμενοι», για να μην ξεχνιόμαστε ακόμα μια φορά) για να επενδύσουν στο “πολύφερνο” χρηματιστήριο και να μείνουν μετ’ολίγον “ταπί”. Κάποιοι άλλοι, αδύναμοι οικονομικά, σπεύδουν να απαλλαγούν άρον-άρον από αυτήν γιατί δεν αντέχουν πια να πληρώνουν το ένα “χαράτσι” μετά το άλλο. Οι υπόλοιποι, που δανείστηκαν για να την αποκτήσουν, τελικά, έχασαν «και τα αυγά και τα πασχάλια». Δεν πρόλαβαν να τη χαρούν και τους την παίρνουν πίσω οι τράπεζες.

Οι οποίες, με τη σειρά τους, είναι ετοιμόρροπες εξαιτίας της έκθεσής τους στη στήριξη του κράτους. Το οποίο, όπως διακήρυξε ο από κάθε άποψη πληθωρικός “μέγας αυλάρχης” του, διατίθεται να τις βοηθήσει (με τα λεφτά που δεν έχει και απομυζά από τα υποζύγια), με την προϋπόθεση μετατροπής σε μετοχές της βοήθειας! Έτσι, το κίνημα «πετυχαίνει μ’ένα σμπάρο δυο τρυγόνια»! Κρατικοποιεί, έστω και μερικά, τις τράπεζες και βάζει στο χέρι τόσο τις ιδιοκτησίες, οι οποίες έμειναν αμανάτι στις τράπεζες από τους ιδιοκτήτες “του ενός φεγγαριού” που δεν μπόρεσαν να εξοφλήσουν τα δάνειά που πήραν για να τις αποκτήσουν, όσο και τις επιχειρήσεις, οι οποίες περιήλθαν στους πιστωτές τους μετά από τέτοιας έκτασης και διάρκειας κεσάτια!

Κάπως έτσι, δηλαδή μέσα στην ασάφεια, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. δεν εφείσθη προσπαθειών για να κάνει πραγματικότητα και άλλες εξαγγελίες εκείνης της ηρωικής εποχής, αλλά και της πιο πρόσφατης. Όπως το περίφημο «Έξω οι βάσεις του θανάτου»! Το πότε δεν διευκρινιζόταν. Έτσι, ο αγώνας δικαιώθηκε και οι βάσεις έμειναν μέχρι νεωτέρας, ωσότου, δηλαδή, τους στέρησε το λόγο ύπαρξης το “σιδηρούν παραπέτασμα”, που αποδείχθηκε “πύργος στην άμμο”.

Όπως και το «Έξω από την Ε.Ο.Κ. και από το Ν.Α.Τ.Ο.», τα δύο μέλη του ίδιου συνδικάτου, του μόνου που δεν κατάφερε να καπελώσει το κίνημα! Από το Ν.Α.Τ.Ο. δεν φύγαμε, αλλά και που μένουμε δεν έχει πια τόσο σημασία. Ούτε από τη μεταλλαγμένη σε Ενωμένη Ευρώπη Ε.Ο.Κ. φύγαμε μέχρι στιγμής μόνοι μας, αλλά ίσως δεν θα αργήσει η στιγμή που θα μας εκπαραθυρώσουν κακήν- κακώς!

Όπως, με κάποια δυσκολία είναι η αλήθεια, και το «Το ΠΑ.ΣΟ.Κ. στην κυβέρνηση, ο λαός στην εξουσία». Ξεχαρβάλωσε μεν ευθύς εξαρχής ιεραρχίες και άνοιξε διάπλατα τις πόρτες της άλωσής των από το κόμμα και τη γραφειοκρατία του, αλλά δεν είχε ξεκαθαρίσει ότι αυτοί που θα καπάρωναν τις εξουσίες δεν ήταν ο οποιοσδήποτε “λαός”, μα κάποιοι άλλοι (εργατοπατέρες, φοιτητοπατέρες, αγροτοπατέρες και δε συμμαζεύεται) στο όνομά του αλλά για την πάρτη τους. Και αν ο πραγματικός “λαός” δεν ανέβηκε στο θρόνο της εξουσίας, έφτασε, σε αντιστάθμισμα, ο “ΛΑ.Ο.Σ.” να της “κάνει τα γλυκά μάτια” από τα προπύλαιά της!

Όπως, τέλος, και με το «Λεφτά υπάρχουν!». Δεν ψευδόταν· λεφτά υπήρχαν. Αλλά δεν είχε εξηγηθεί ούτε το “που” υπήρχαν, ούτε το “πως” (δηλαδή με τι αντίτιμο) θα τα έπαιρναν, ούτε το “που” θα πήγαιναν.

Ίσως, τελικά, να πρόκειται για το μοναδικό στα χρονικά ελληνικό κόμμα που τήρησε πιστά τις εξαγγελίες του και, φευ, πέτυχε να τις υλοποιήσει. Έστω και ετεροχρονισμένα, όπως είχε χορηγήσει τις αλήστου μνήμης Α.Τ.Α. (αυτόματες τιμαριθμικές αναπροσαρμογές) των μέσων της δεκαετίας του 1980.

Όμως, το μέγιστο επίτευγμά του ήταν άλλο: το γεγονός ότι κατάφερε από τη μια να “εκπασοκίσει” σχεδόν το σύνολο του πολιτικού φάσματος που έχει τα φόντα να αναλάβει την εξουσία στο ορατό μέλλον και από την άλλη να “εκπασοκίσει” την ίδια την κοινωνία, η οποία πασχίζει να ξαναβρεί τον εαυτό της τώρα που έφτασε ένα βήμα πριν από τον γκρεμό. Ή, μήπως, ένα βήμα πάνω από τον γκρεμό, στον οποίο δεν κατρακυλά ωσότου συνειδητοποιήσει την κατάστασή της, όπως οι αρνητικοί ήρωες στις ταινίες κινουμένων σχεδίων;